ARBİTRAJ NEDİR? RİSKSİZ KAR ELDE ETME (ARBİTRAJ) NASIL YAPILIR?

Ekonomi piyasalarında sıklıkla duyduğunuz terimlerden olan arbitraj nedir, ne amaçla yapılır, nasıl yapılır? Piyasalardaki etkin çalışmamadan kaynaklanan fırsatları değerlendirmek olarak bilinen arbitraj, nasıl kar sağlar? Neler üzerinde arbitraj uygulanabilir? Zor mudur? Ben yapabilir miyim? Ne zaman yapabilirim? Hangi piyasalarda arbitraj yapılır? Kafamda deli sorular” diyorsanız arbitraj hakkında hem hafızamızı tazeleyelim hem de yeni yatırımcılara arbitrajın ne olduğunu aktaralım.

wr34tt44t
Arbitraj nedir, ne demek? Bu Arbitraj Nasıl Yapılır?

Temel öğreneceğiniz konular arasında arbitrajın ne olduğu, nasıl yapılığı, örnekleri ve hesaplamaları bulunmakta. Holdeki sıkıcı selamlaşma kısmını geçtikten sonra oturma odasına giriş yapalım, yani sıkıcı giriş kısmını hızlı geçip hemen konumuza dalalım. Arbitrajı kafanızda pekiştirelim!

4t54y5y65y6u

1.. Arbitraj Nedir, Ne Demek?

Arbitraj nedir efendim? Terim olarak arbitraj piyasadaki dengesizlikten faydalanıp kar elde etme durumudur. Karşınıza çıkan fırsatı değerlendirmektir. Doğru yapılırsa arbitraj, yatırımcıya risksiz kar sağlayan bir yöntemdir.

Arbitraj: İki ya da daha fazla piyasa arasındaki fiyat dengesizliğinden yararlanıp bir nevi indra gandhi yapmaktır. İndra gandi lafı birazcık yolsuzluk çağrıştırsa da arbitrajda yapılan öyle değil, sadece fırsatlardan yararlanma durumudur.

Arbitraj: Yatırımcının bir piyasada düşük fiyata yakaladığı ürünü alıp, çok kısa süreler içerisinde (hemen hemen aynı anda) diğer bir piyasada yüksek fiyata satmasıdır. Arbitrajın piyasa dengelerini bozduğu düşünülür. Bundan dolayı işleyen piyasalarda arbitraja izin verilmeyebilir.

Arbitraj: Arbitraj sayesinde farklı piyasalarda işlem gören döviz, menkul kıymet ya da değerli madenin fiyatı farklıysa ve kar sağlayacaksa çok kısa süreler içerisinde düşük fiyatlı piyasadan alınıp, yüksek fiyatlı piyasada satılarak risksiz kar elde edilir.  Risksiz kar elde ediliyor kısmını vurgulamak gerekir.

Arbitraj yöntemiyle risksiz kar sağlamak oldukça çekici görünse de sanıldığından çok daha zordur.

Saat 17:00 ile 17:02 arasında hızlıca, herhangi bir yatırım aracını A piyasasında 150’ye alıp B piyasasında 170’e satmak arbitraj örneği olarak verilebilir. Böyle bir “risksiz kar elde etmek” isteyenler tarafından bolca sorulan “Arbitraj nasıl yapılır?” kısmını aşağıda anlatacağız.

wrt4t5y5yy
Arbitrajı Yapan Kişiye Ne Denir?

2.. Arbitraj Yapan Kişiye Ne Denir?

Arbitraj piyasadaki verimsizliğin doğurduğu bir üründür. Eskiden manuel olarak yakalanmak zorunda olduğu için sadece kişiler uğraşmaktaydı ancak günümüzde arbitraj yapan kurumlar da mevcuttur.

Sıradan kişiler, şirketler, bankalar ya da aracı kurumlar olabilir.

Arbitraj yapan ya da arbitrajla uğraşan kişilere ya da kurumlara “arbitrajcı” denilir.

Arbitraj karı: Arbitraj yaparken yatırım aracının ya da malın alış fiyatı ile satış fiyatı arasındaki fiyat farkına arbitraj karı denir.

Arbitrajcı karı: Alınan malın tamamının alış ile satış fiyatı arasındaki fark da arbitrajcının karı olarak hesaplanabilir.

150’ye alıp 170’e satıyorsan arbitraj karı 20’dir. Ancak bu, birim başına 20 olarak geçer. 3 tane malı 150’ye alıp 170’e satarsanız, 60 kar elde etmiş olursunuz bu da sizin (yani arbitrajcının) yaptığınız kardır.

wr34tt4t4t4t4
Arbitraj ne demek? Nasıl Yapılır?

3.. Arbitraj Nasıl Yapılır?

Arbitrajda temel olay farkındalık ve hızdır. Arbitraj yaparken temel amaç, fiyat farklarından doğan fırsatı değerlendirmek ve risksiz kazanç sağlamak olduğundan, arbitraj fırsatına denk geldiğiniz olası bir durumda ilgili varlığın ya da malın eşzamanlı olarak fiyatının düşük olduğu piyasada satın alınıp fiyatının yüksek olduğu piyasada satılması, bu işlemlerin de çok kısa süre içerisinde yapılması gerekmektedir.

Arbitraj fırsatını görürsünüz, hızlı davranır, alır, satar, kar sağlar çıkarsınız. Arbitrajın felsefesi budur.

Eğer ki yavaş davranırsanız bu durum diğer yatırımcılar tarafından farkedilir ve piyasalar dengelenir. Basitçe anlatmak gerekirse, diğer yatırımcıların ya düşük piyasadaki malı satın almasıyla düşük fiyatlar yükselmeye başlar, ya da yüksek piyasada malı satmasıyla yüksek fiyatlar düşmeye başlar, bu da fiyatların dengelenmesine yol açar.

Arbitrajı uygulamak zordur. Bu durumu da aşağıdaki “Günümüzde arbitraj” başlığı altında açıklayacağım. Ancak arbitrajın nasıl yapıldığına dair örnek vererek bu kısmı iyi anlamanızı sağlayalım.

Arbitraj dediğimiz şeyi yaparken, etkin piyasalardaki tüm yatırımcıların ya da tüm oyuncuların tüm bilgilere, gelişmelere ve verilere kolaylıkla ulaşabildikleri ve bu piyasalarda mevcut yatırım ürünlerinin de bu veriler ışığında fiyatlarının oluştuğu düşünüldüğünde etkin piyasalarda arbitraj işleminin olmadığı kabul edilir. Çünkü bu piyasalardaki varlıkların fiyatlarının “eşit” ya da “arbitrajla kar edilemeyecek kadar yakın” olması kaçınılmazdır. Eğer ki çeşitli nedenlerle bu piyasalar sekteye uğrarsa ya da etkin olmadıkları dönemler meydana gelirse aynı varlığın fiyatı farklı piyasalar arasında farklılık gösterebilir. Bu gibi durumlarda piyasalar arbitraj fırsatı doğurur. Bunları kovalayan yatırımcılar bu gibi durumlara denk geldiğinde varlığı ucuz olan pazardan alır, yüksek olan pazarda satar.

wr4ty5y5yy55y5

4.. Arbitraj Örnekleri

Örnek1 (Basitçe Arbitraj)

Olabildiğince basitleştirerek anlatmak gerekirse, sıradan bir halk pazarında dolaşıyorsunuz, gün boyu havuç fiyatları sabit ve kilosu 8 lira. Akşamüzeri bir pazarcının işi çıktı, bitsin diye havuçları kilosu 4 liradan satmaya başladı. Siz bu fırsatı kolluyordunuz, hemen 4 liradan havuçları aldınız, bir başkasına yine 7-8 liradan sattınız ve anında risksiz şekilde kar elde ettiniz. Yaptığınız bir ticarettir, risksizdir, arbitrajı tam tanımlamasa da basit bir örnekle bu şekilde açıklanabilir.

Örnek2

Klasik bir arbitraj örneği olarak  Eur/TRY paritesi, USD/TRY paritesi, EUR/USD paritesi üçlüsü üzerinden örnek verecek olursak normalde Euro ve Dolar üzerinden arbitraj yapmak dünya genelinde neredeyse imkansız haldeyken işin içerisine TL de girdiğinde bir miktar mümkün olmaktadır.

Herhangi bir anda aynı piyasa içerisinde euro/dolar paritesi 1,1575 dolar, Euro/TL paritesi 10,36 TL, dolar/TL paritesi ise 8,96 TL olsun. Arbitraj yapmak istediniz ve 10,36 TL karşılığında 1 euro satın aldınız. Sonrasında 1 euro karşılığında 1,1575 dolar satın alıp, yine sonrasında ise 1,1575 dolar karşılığında 10,37 TL satın aldığınız sonucuna ulaşırsak, başta sahip olduğunuz 10,36 TL paranız, 10,37 TL’ye yükselmiştir. Bu işlemler silsilesi sonucunda risksiz şekilde 0,01 kuruş arbitraj karı elde etmiş olursunuz. Bu rakam oldukça küçük gözükse de lot büyüklüğü arttıkça bu kazancın değeri artacaktır. Hele ki Forex gibi kaldıraçlı bir piyasada işlem yapıyorsanız kaldıraç sayesinde oldukça yüksek rakamlarda arbitraj karı elde edebilirsiniz. Göründüğü üzere herhangi bir piyasada Euro/dolar paritesi üzerinde arbitraj yapmak neredeyse imkansızken, işin içerisine başka bir para birimi de katıldığında (örneğin TL) üçlü parite dengesizliği üzerinden arbitraj karları elde edilebilmekte. Normalde Eur/USD paritesi oldukça dengededir. Ancak işin içine başka para birimi de girdiğinde üçlü dengeyi sağlamak zorlaşır ve arbitraj için fırsat doğar. Para birimleri üzerinden arbitraj örneği verecek olursak bu şekilde verebiliriz.

Örnek3

Piyasaların etkin çalışmama fırsatından faydalanılarak yapılan arbitraj işlemleri, para birimlerinin yanı sıra hisse senetleri, emtialar, kripto paralar ya da fiziki mallar üzerinde yapılabilir. Fiziki mal arbitraj uygulamasını havuç örneği ile olabildiğince basitçe anlatmıştım.

Yine klasik bir bitcoin arbitraj örneği verecek olursak, bitcoin piyasasının daha yeterince aydınlanmadığı dönemlerde TL karşılığında yurtdışında bitcoin ya da herhangi bir kripto para aldığınızda, dolar TL kur farkından dolayı bu kripto parayı yurtiçinde daha yüksek fiyata satabiliyordunuz. Örneğin yurtdışında 50.000 TL’lik kripto para aldığınızda bunu kur farkına dayanan bir farkın ortaya çıkmasıyla yurtiçinde 52.000-53.000 TL gibi bir rakama satabiliyordunuz. Dışardan ucuza kripto para alıp, içerde yüksek fiyata satmak gibi bakabileceğiniz bu olay kripto üzerinden arbitraja örnek olarak verilebilir.

Örnek 4

Fiziki mallar üzerinden örnekler verecek olursak araba al satı yapan kişiler arbitraja örnek verilebilir. Letgo ya da spotçular üzerinden eşya alıp, yüksek fiyata diğer sitelerde satan kişilerin yaptığı da arbitraja örnek verilebilir. Ya da İstanbul’da domates fiyatları tavanken, bir tarafta İstanbul’da domates satıp bir taraftan Anadolu’daki çiftçiden ucuza domates alan komisyoncular basit arbitraj örnekleridir.

Arbitraj risksiz kar elde etme yöntemlerine örnektir. Ancak verdiğimiz arbitraj örneklerinde işlem sırasında varlık fiyatlarında meydana gelebilecek değişimler, kur makası, spread oranları, komisyon ücretleri, marjin ve faiz hesaplamaları gibi detaylar işlemlere katılmamıştır. Arbitraj yapmanın mantığını anlamanız için bu örnekleri verdik. Ancak arbitraj ne kadar risksiz kar elde etme yöntemi olarak bilinse de yapılması o kadar kolay değildir.

wr43t45y5y5y
Piyasalarda risksiz kar elde etme (arbitraj) nedir?

5.. Günümüzde Arbitraj Mümkün Mü?

Arbitraj yöntemiyle risksiz kar, yatırımcılar ya da tecrübesiz potansiyel yatırımcılar tarafından göze son derece çekici gelse de arbitraj yapılması sanıldığından bir miktar zordur.

Günümüzde teknoloji son derece ilerlemiştir. Ve etkin piyasalardaki tüm gelişmeler, haberler, veriler ve bunlara dair bilgiler kolaylıkla herkes tarafından ulaşılabilir ve uygulanabilir konumdadır. Bundan dolayıdır bir varlığın etkin piyasalardaki fiyatları neredeyse aynıdır ve arbitraj yapmak neredeyse imkansız durumdadır. Ne zaman ki bir piyasada sorunlar meydana geldi ya da herhangi bir sebeple piyasa etkinliğini yitirdi, zaman zaman aynı varlığın farklı piyasalarda farklı fiyatlara sahip olmasına neden olabilir (olur değil, olabilir). Bu gibi durumlarda fırsatçı yatırımcılar için arbitraj fırsatı meydana gelmektedir. Yatırımcı böyle bir durumla karşılaştığında olabildiğince hızlı hareket etmelidir.

Fırsatçı golcü olduğunuz için kimse sizi suçlayamaz..

Günümüzde Arbitraj Yazılımları

Günümüzde sermaye piyasaları ve para piyasalarında arbitraj olabildiğince zordur. Bütün piyasalar iç içe girmiştir ve bu piyasalar arasındaki bilgi paylaşımı oldukça hızlıdır. Bu aşamaya gelmiş piyasalarda arbitraj işlemi klasik metotlarla yapılamayacağı için algoritmik yazılımlar üretilmiştir. Algoritmik yazılımlar sayesinde bazı kişi ya da kurumlar ya da şirketler arbitraj üzerine yoğunlaşmış ve sadece bu fırsatları kollamaktadır. Algoritmik yazılımlar farklı piyasalardaki, aynı varlık ( para, senet, emtia, menkul, vb..) ile ilgili arbitraj fırsatı doğduğunda aynı anda en az iki borsaya işlem emri göndermek suretiyle çalışmaktadır. Bir piyasada al emri çıkarken diğer piyasada sat emri uygulanmaktadır.

Yaygın olarak kullanılan bu özel yazılımlar sayesinde, arbitraj fırsatı yakalamaya çalışan yatırımcılar ya da arbitrajcılar, arbitraj işlemleriyle risksiz kazanç sağlanabilmektedir.

Arbitraj yazılımları olmadan arbitraj yakalamak isteyenler de genellikle volatilitenin yüksek olduğu durumları gözetmekte ve buradan ekmeğini çıkarmaya çalışmaktadır..

wret4t4tt4t4t
Arbitraj türleri nelerdir?

 

6.. Arbitraj Türleri Nelerdir?

Temelde 3 arbitraj türü bulunmaktadır.

  • Döviz Arbitrajı
  • Çapraz Kur Arbitrajı
  • Üçlü Arbitraj

Arbitraj türleri bazı uzmanlar tarafından dolaylı ve doğrudan olarak iki çeşide de ayrılabilir.

Döviz Arbitraj Nedir, Ne Demek?

Döviz arbitrajı da klasik arbitrajın sadece döviz kurları üzerindeki çeşidi diyebiliriz. Bir döviz kurunun ya da döviz paritesinin aynı anda çeşitli piyasalarda fiyat farklılıkları bulunması ve de bu farklılıklar üzerinden düşük olan piyasadan satın alınıp yüksek olan piyasada satılması döviz arbitrajı olarak değerlendirilir.

Döviz Arbitraj Nasıl Yapılır? Arbitraj Hesaplama Nasıl Yapılır?

Diyelim ki Türkiye borsası bir şekilde sekteye uğradı. Euro TL kurunda İstanbul Borsasında 10,35 TL değerleri görülürken Londra Borsasında EURO/TL paritesi 10,10 TL olarak işleme girdi.

İstanbul’da ucuzken Londra’da yüksek olduğunu fark eden arbitrajcı İstanbul Borsası’ndan Euro satın alıp Londra borsasında TL karşılığında Euro satarsa, Londra borsası sayesinde elinde baştakinden daha fazla TL olacaktır. 1 euro başına 0,25 TL kar yapacaktır. 0,25 TL küçük rakam olarak gözükse de, 100.000 euro ile bu işlemi yaptığında, 25 bin TL kar manasına gelir. Bunu bir de Forex gibi kaldıraçlı piyasalarda yaparsa kaldıraç oranıyla çarpınca devasa rakamlar ortaya çıkar (SPK tarafından Türkiye’de kaldıraç oranı en fazla 1:10 olarak belirlenmiştir, ancak yabancı şirketlerde 1:888 gibi kaldıraç oranları bulunabilir. Bu da korkunç rakamlara denk gelir).

et45y5y5y5y5

Arbitraj nedir başlığı altında arbitrajın ne olduğundan başlayıp, neye dendiği, nasıl yapıldığı, kimlerin yaptığı, arbitraj örnekleri, arbitraj türleri, döviz arbitrajı, günümüzde arbitrajın nasıl yapıldığı ve arbitraj hesaplama gibi pek çok konuya değinerek arbitraj hakkında temel bilgileri sunduk ve hafızamızı tazeledik.. Hosgelir.com piyasaların hafıza tazeleyenidir..

Fikirlerinizi yorumlarda belirtin, şu kısa dünyada geleceğe iz bırakın.. Yeni yatırımcılara arbitraj konusundaki tavsiyeleriniz neler?

 

Sevdiklerinizle nice sağlıklı, mutlu, huzurlu ve bol kahkahalı an’larınız olsun..

Sağlıcakla efendim..

 

 

Yorum yapın