Endeks Öğreniyoruz: Borsa Endeks Nedir?

Endeks Hakkında Temel Bilgiler

Gerek dünya piyasalarında olsun gerek de Türkiye’de Borsa İstanbul’da olsun endeks ne anlama gelir ve endekse dair bilinmesi gerekenler şöyle;

1.. Endeks ne demek?

Endeks, belirlenmiş bir zaman diliminde fiyat, maliyet, satış, üretim gibi bazı verilerin toplanarak borsada işlem gören yatırım araçlarının ya da şirketlerin hisse senetlerinin bu özelliklere göre gruplandırıldığı göstergelerdir diyebiliriz. Gruplandırma da denilebilir. Sözlükteki anlamı da zaten “dizin” ya da “gösterge” gibi tabirler içerir.

Belli bir şirketler ya da yatırım araçları topluluğu var ve bunları fiyat, performans, maliyet, satış, üretim, sektörel gibi bazı özelliklerine göre gruplandırmışlar. Maksat izlemesi takip etmesi daha kolay olsun.

2.. Borsa endeksi nedir?

Sermaye şirketleri dediğimiz borsada işlem görmekte olan şirketlere ait hisse senetlerinin fiyat, getiri, arz, talep, işlem hacmi gibi bazı verileri kullanarak bu verilerdeki ağırlıklarına göre gruplandırılmasıdır. Şirketlerin ya da hisse senetlerinin performanslarının ölçülmesine yarar.

Hisse senetlerinin, sektörlerin ya da şirketlerin gerek ekonomik performansı gerek de diğer verilerinin çok daha kolay takip edilmesine yararlar. Bu ölçümler çeşitli yöntemlerle yapılabilir. Bütünsel yapılabildiği gibi sektörel bazda da yapılabilir.

Belirli bir zaman dilimi içerisinde ya da belirli bazı şartlar altında bir şirketin ya da hisse senetlerinin fiyat düzeylerinin ölçülmesi, aşağı yukarı hareketlerinin belirlenmesi ve de borsadaki trendin belirlenmesine yardımcı olur.

ety6uuu76u6u
Endekslerde şirket başarıları ön plandadır.

3.. Dünyada Endeks

Dünya genelinde önemli borsa endeksleri işlem hacimleri, getirileri, ağırlıkları gibi bazı özelliklerine göre belirlenmiştir. Dünya piyasalarındaki en önemli ve işlem hacmi en yüksek borsa endeksleri; Dow Jones 30, Nasdaq 100, S&P 500, FTSE 100, DAX 30 olarak verilebilir.

4.. Türkiye Borsa İstanbul Endeksleri

Yurt içinde yani Borsa İstanbul’da işlem gören en fazla işlem hacmine sahip önemli endeksler ise; BIST 100, BIST 50, BIST 30 ve de BIST Bankacılık Endeksi olarak verilebilir.

Özellikle BIST 100, Borsa İstanbul’un temelini oluşturur. Borsa endeksi neden düştü gibi sorular sorulurken aslında BIST 100 kastedilir.

5..Endeks çeşitleri

  • 5a.. Dünyanın En Önemli Borsa Endeksleri

t5y5yyyy6y

Dow Jones 30 Endeksi: Bu endeks Dow Jones Sanayi Endeksi olarak da hafızalara kazınmıştır. New York Borsası ve Nasdaq’ta işlem görmekte olan, piyasa değeri en yüksek 30 şirketin hisse senetlerinin ağırlıklarına göre belirlenir. Her endekste olduğu gibi bu endeks de belirli periyotlarla revize edilir.

Nasdaq 100 Endeksi: Nasdaq 100 Teknoloji Endeksi olarak da bilinir. 3000 civarında menkul kıymet içeren ve de ABD genelindeki en büyük borsalardan biri Nasdaq Borsa’sında işlem görmekte olan piyasa değerleri en yüksek ilk 100 şirketin hisse senetlerini içerir.

S&P 500 Endeksi: Bu Endeks ABD’nin en büyük 500 şirketinin hisse senetlerini içerir. Bu liste, merkezi New York/ABD’de olan uluslararası kredi değerlendirme kuruluşu Standard & Poor’s tarafından düzenlenir. Yani bir bakıma listedeki şirketlerin tamamı ABD’dedir denebilir.

FTSE 100 Endeksi: Bu endeks İngiliz şirketlerinin hisselerini ele alır. Londra Borsası’nda işlem görmekte olan piyasa değeri en yüksek 100 İngiliz şirketinin hisse senetlerini içerir.

DAX 30 Endeksi: Almanya kökenli bir endekstir. Frankfurt Borsası’nda işlem görmekte olan ve Almanya’nın piyasa değeri en yüksek 30 şirketinin hisse senetlerini içerir.

 

 

  • 5b.. Borsa İstanbul Endeksleri

Borsa İstanbul’da da Türkiye’deki en fazla işlem hacmine sahip şirketlerden oluşan endeksler vardır.

BIST 100 Endeksi: Yerel piyasa içerisindeki en önemli endekstir. Bu endeks borsa İstanbul’da işlem gören en yüksek işlem hacmine sahip ilk 100 şirketin hisselerinden oluşur. Borsa İstanbul’un temel endeksidir. Borsa düştü borsa yükseldi borsa battı gibi sözlerde genelde BIST 100’den bahsedilir. BIST 100, ilk 100 şirketi içerdiği için içerisinde BIST 50 ve BIST 30 endekslerindeki şirketler de bulunur.

BIST 50 Endeksi: Borsa İstanbul’da en yüksek piyasa değeri ve işlem hacmi bakımından ilk 50 şirketin hisse senetlerinin oluşturduğu endekstir. Bu BIST 50 ve BIST 30 içerisindeki şirketler, BIST 100 içerisinde de vardır.

BIST 30 Endeksi: En yüksek piyasa değeri ve işlem hacmine sahip ilk 30 şirketin hisse denetlerine göre oluşturulmuş endekstir.

BIST Bankacılık Endeksi: Bankacılık endeksi, banka hisse senetlerinden oluşan endekstir. Ulusal piyasada işlem görmekte olan 10 bankanın hisse senedinden oluşur.

BIST 100 – 30 Endeksi, BIST Tüm Endeksi, BIST Kurumsal Yönetim Endeksi, BIST Yıldız Endeks ve BIST Ana Endeks de Borsa İstanbul kapsamında bulunan endekslerdir.

6.. Borsada endeks nasıl hesaplanır

Borsa endeksleri içerdiği hisse senetlerinin ağırlıklarına göre hesaplanır. Mesela BIST 30 içerisinde piyasa değeri ve işlem hacmine göre en büyük 30 şirketi bulunmaktadır. Piyasa değerine ve işlem hacimlerine bakılmış ve hesaplanmıştır.

Örnek olarak verdiğimiz endeksler içerisindeki hisse verileri belirli periyodlarla revize edilmekte yani düzenlenmektedir. Yani BIST 30 Endeksi gibi endekslerdeki şirketler sonsuza kadar o listede bulunmazlar. Hesaplanırlar; yer değişimleri, çıkmalar ve yeni katılımlar olabilir.

Yani endeks içerisindeki hisse senetleri o endeks neye göre oluşturulduysa ona göre hesaplanmış veriler sonucunda oluşmuştur.

etryu66u6uu

7.. Endekse etki eden faktörler

Borsa endeksleri bir nevi ülke ekonomisinin gidişatını gösterir. Bundan dolayı borsa endekslerini etkileyen faktörlerin iyi bilinmesi borsa endekslerinin kuvvetlenmesine katkıda bulunur. Bu faktörler içsel ve dışsal faktörler olmak üzere ikiye ayrılır.

İçsel faktörler, başta ülkedeki ekonomik veriler olmak üzere işsizlik rakamları, faiz oranları, açıklamalar, ülkenin jeopolitik konumu ve sahip olduğu riskler gibi çeşitli faktörler bulunmaktadır. Ülke ekonomisini şekillendirecek nitelikte öneme sahip bu faktörler borsa endekslerini de temelden etkilerler.

Dışsal faktörleri ise temelde ülkelerin birbirleri ile olan ekonomik, siyasi ve politik ilişkileri olmak üzere küresel veriler, küresel piyasaların hareketleri gibi faktörler şeklinde sıralayabiliriz. Özellikle dünya genelindeki piyasaların durumu ve de bu piyasalardaki ülkelerin birbirleri ile ilişkileri ülke piyasalarını etkileyen temel dışsal faktörlerdir.

8.. Endeks Yatırımları

Borsa endekslerine yatırım nasıl yapılır diye de bir soru soracak olursak; borsada hisse senedi, döviz, emtia, cfd gibi farklı türlerde işlem görmekte olan endekslere yatırım yapılabilir. Özellikle hisse senetleri en fazla getiri sağlayabilecek yatırım aracıdır.

Borsa endekslerine yatırım yapılırken endeks içerisindeki hisselerin gidişatı takip edilmeli, nelerden etkilenir, bu hisse senetlerini etkileyen faktörler nelerdir ve şuanda ne durumdalar hep takip edilmelidir. Yine yukarıda bahsettiğimiz, borsa endekslerini etkileyen içsel ve dışsal faktörler takip edilmelidir.

BIST endekslerine yatırım yapacaksanız BIST içerisindeki hisse senetlerinin fiyatlarını etkileyen faktörleri iyi bilmeli ve takip etmelisiniz. Bunun dışında BIST nelerden etkilenir onları da takip etmelisiniz.

Yabancı borsalarda işlem yapacaksanız öncelikle aracı kurumun dolandırıcı olamaması ve dış borsalarla bağlantılı olmasına dikkat etmelisiniz. Yine dış borsalardaki endekslere yatırım yaparken performanslarını etkileyen faktörleri takip etmelisiniz.

Endeks yatırımları için aracı kurum seçiminin ardından bu aracı kurumdan bir yatırım hesabı açarak işlemlerinizi gerçekleştirebilirsiniz.

9.. Sonuç

Borsa endeks nedir hakkında bilmeniz gerekenler böyle. Borsa endeksi neden düşer neden yükselir, borsa endeksini etkileyen faktörler ve yine bu endeks hakkında neler, endeks nedir finans, endeks ne işe yarar ve de BIST şirketleri hakkında ne bilmem gerek dediğinizde bu makale size temel seviyede yeterli gelecektir.

Yorumlar kısmından eksikleri söyleyenlere ya da  katkıda bulunanlara hem kendimiz hem diğer okuyucular adına teşekkür ederiz.

Borsaya girmeden önce temel bilgileriniz çok kuvvetli olmalıdır. Borsa nedir ya da Forex nedir yazılarımıza da göz atabilirsiniz.

 

Sevdiklerinizle nice sağlıklı, mutlu, huzurlu ve bol kahkahalı an’larınız olsun..

Sağlıcakla efendim..

 

Yorum yapın