Yeni Başlayanlar İçin Borsa Nedir? Hisse Senedi Nedir? Nasıl Oynanır?

Borsa düştü, borsa yükseldi, çöktü, tavan yaptı, borsa aşağı borsa yukarı, “bitcoin varmış dayımın oğlu batmış, bir de borsa diye bir şey varmış ekrana bakıp bakıp duruyorlar ne olduğunu anlayamadım gitti”, “televizyonda yıllardır borsa borsa diyor ama ne olduğunu bilmem, nedir bu borsa?”, “kendi aralarında borsayla ilgili konuşuyorlardı bilmediğim belli olmasın diye soramadım” gibisinden merak edenleriniz çoktur. Bu meraklarınız için borsa nedir, nasıl kullanılır veya oynanır, çalışma şekli ve işleyişi, düşme ve yükselme nedenleri, çalışma saatleri, nasıl yatırım yapılır, İstanbul borsası, BİST ve BİST 100 tanımı, hisse senedi ne demek gelin bir göz atalım..

Borsa nasıl öğrenilir ve borsaya nasıl girilir? Neden borsada yatırım yapılmalı? Hisse senedi nedir? Nasıl alınır? Detaylıca ve de basit bir dille aktaralım.

1.. Borsa Nedir?

  •  1a. Borsa’nın Sözlük Anlamı
  •  1b. Gerçekte Borsa
  •  1c. Detaylıca Borsa
  •  1d. Borsanın tarihi

2… Borsa Niçin Vardır?

3… Nasıl İşler ve Çalışır? Mantığı Nedir?

  • İşleyiş

4.. Borsada Kimler Vardır?

5.. Borsa Hisseleri Nedir?

6.. Fiyatlar Neden Yükselir / Düşer?

7.. Neden Borsaya Yatırım Yapılmalı?

8.. Nasıl Yatırım Yapılır?

  •    8a. Yatırım Hesabı Açma
  •    8b. Risk Bildirim Formu
  •    8c. Borsada İşlem Yapma

9.. Saat Kaçta Açılıyor?

10.. Yatırım Araçları Nelerdir?

11.. Nasıl Öğrenilir?

12.. Nelere Dikkat Edilmeli? Nasıl Para Kazanılır?

13.. Borsa İstanbul Nedir? BİST Ne Demek?

14.. Borsada Analiz Nedir? Analiz Çeşitleri?

Şeklinde 14 başlık altında borsaya giriş konularını ele aldık. Bilmediğiniz bir şey kalmasın diye..

465u67ı7ı7ı

Borsaya Giriş: Borsa Nedir Hakkında Temel Bilgiler

Hazırsanız borsaya giriş yapalım..

1… Borsa Nedir?

Peki, nedir borsa? Temelde borsa, yatırımcıların para kazanmak için şirketlerin hisselerini ucuzken alıp pahalıyken satmaları için kurulmuş sistemdir. Çoğunluğunu halk oluşturur. Bundan dolayı da halkın gözünde durum böyle. Ancak şirketlerin de para kazanmak amacıyla hisselerini satışa çıkardığını unutmayalım. Yani onlar açısından da borsa, şirketin değer kazanması adına halka açıldığı halka arz edildiği bir yer. Bir de aracı kurum gözünden borsa nedir, o var. Ona da değineceğim.

Kelime anlamına da bir bakalım sonrasında ise detaylıca ve anlaşılır bir dilde borsaya giriş yapalım.

  • 1a. Borsa’nın Sözlük Anlamı

Borsa’nın günümüzdeki kelime anlamına bakacak olursak borsa; sarrafların, kimi tüccarların, özellikle değerli kağıt, pay belgiti ve tahvil, döviz ve her türlü mal alışverişiyle uğraşanların, alım satım amacıyla devlet denetimi altında iş yaptıkları yer olarak kayda geçmiştir.

Ticarete uygun malların veya kıymetli evrakların alıcı ve satıcılar tarafından alınıp satıldığı ve belli kurallar ile düzen içerisinde işleyen yerdir de denebilir.

  • 1b. Gerçekte Borsa

Tabi kelime anlamı borsayı neredeyse tam karşılar ancak gerçek yaşamda bu kadar süslü cümleler kurmaya gerek yok. Yukarıda bahsettiğimiz gibi halk gözünden borsa nedir diye bakacak olursak borsa, insanların para kazanmak için hisse senedi ya da benzeri ürünleri alıp sattıkları yerdir. Eskiden belirli bir mekanı şekli şemali olduysa da şimdi genelde internet üzerinden yapılır.

Şirketler üzerinden bakacak olursak da şirketler çoğu zaman güven tazelemek ya da değerlerini arttırmak ya da para akışı sağlamak amacıyla halka arz edilirler ve de hisse senetlerini satın alıma sunarlar. Şirketin bu hisse senetleri ne kadar rağbet görürse o kadar değer kazanır ve şirkete katkı sağlar. Ancak şirketin hisse senedi kısmına ilgi ne kadar azsa fiyatları o kadar düşer ve de şirket umduğunu bulamaz.

Borsada halktan yatırımcılar fiyatlar düşükken alıp yüksekken satmaya çalışırlar. Para kazanabilmek için bunu yapmak zorundalardır. Fiyatların olabildiğince düşük olmasını beklerler. Şirketlerde ise bunun tam tersidir. Kendileri bu alışverişte satıcı pozisyonundadırlar ve ne kadar yüksekten satarlarsa o kadar karlı çıkarlar. Alışverişin gerçekleşmesi için hisse senedi fiyatlarının hem alıcı için hem satıcı için uygun bir değerde olması gerekir.

Alışveriş gerçekleştikçe, satılan hisse senedi sayısı arttıkça yani ilgi arttıkça hisse senedi fiyatları artmaya başlar. Bu durum hem şirketin değerine değer katarken hem de hisse senedi alanlar için fiyatların artması satarken para kazanmaları anlamına gelir.

Bir de aracı kurumların gözünden bakmak gerekir olaya. Aracı kurumlar da alış ve satış fiyatları arasındaki spread dediğimiz makas oranları üzerinden kazanç sağlarlar. Aynı zaman diliminde bir yatırım aracının alış ve satış fiyatları farklı olabilir. Yani örnek verecek olursak, siz bugün bu saat bu dakika bu saniyede bir ürün satın alırken a+2 liraya satın alabiliyorken, aynı saat aynı dakika aynı saniyede bu ürünü satmak isteseydiniz a liraya satabilirdiniz. Aynı zaman diliminde alış ve satış fiyatları arasında farklar doğabilir. Aracı kurumlar makas oranı (spread) dediğimiz bu farklar üzerinden para kazanır.

  • 1d. Borsa detay

Resmi bir gözle bakacak olursak da herhangi bir ürünün alıcı ve satıcısının aracılar sayesinde sistemi oturtulmuş bir pazar üzerinde buluşturan sistemler topluluğuna borsa denir. Borsaya dair işlemlerde alıcı ve satıcı taraflar arasında hisse senedi, bono, tahvil gibi yatırım araçları ve daha nice şey belirli bir düzeni olan ortamda alışveriş yapılmaktadır.

İMKB olarak da bilinen BİST, 1985 yılında resmi bir törenle açılmış ve 2013’te de Borsa İstanbul adını almıştır.

Borsa işlemleri eskiden belirli mekanlarda yapılırken şimdi teknolojinin gelişmesiyle internet üzerinden gerçekleştiriliyor. Yine eskiden İstanbul’daki bir malın alım satımından Kastamonu’daki bir vatandaşın haberi dahi olmuyorken, şimdi İstanbul’daki bir ürünü İsviçre’deki ya da Amerika’daki herhangi bir kişi alabiliyor.

Aracılar bu işlemlerin gerçekleştirilebilmesi için alıcı ve satıcıyı borsaya bağlayan kişiler kurumlardır. Alıcı veya satıcı yapmak istediği işlemleri ya da emirleri aracılar aracılığıyla borsada işleme sokar. Bunun sonucunda da el değiştirmeler dediğimiz yani alım satım işlemleri gerçekleşir. Bu alım satım işlemlerinin tamamı ise arz talep meselesini oluşturur.

Arz ve talep arasında fiyatları belirleyen bir ilişki vardır. Arz edilen bir ürüne talep ne kadar fazlaysa değeri o kadar artar. Şöyle ki eğer arz edilen ürüne talep fazlaysa, üründen az kalacağı için kalan kısmın fiyatı giderek yükselecektir. Çünkü elde az kaldıkça kıymetleşir. Eğer kimse almayacak olsaydı tam tersi durum oluşur ve ürün değer kaybederdi. Borsada da aynı mantık işler.

Halka arz edilen bir şirket toplam hisselerini 1 milyara bölmüş ve öyle halka arz ettiyse ve her bir hisse senedinin değeri 50 liraysa ve hepsi alıcılar tarafından alındıysa, 1 milyar ile 50 lirayı çarpınca 50 milyar lira eder. O şirketin değeri 50 milyar liradır.

  • 1e. Borsanın Tarihi

1926’ya dayanır. 1926’da çıkan bir kanunla İstanbul Menkul Kıymetler ve Kambiyo Borsası kurulmuş. 1981’de yeni çıkan kanunla (Sermaye Piyasası Kanunu) finans piyasalarında adından söz ettirir hale gelmiş.

1982’de SPK (Sermaye Piyasası Kurulu) kurulmasıyla dönemin Başbakanı tarafından Kanun Hükmünde Kararname ile kurum haline gelmiş. İlk başkanı Muharrem Karslı olan İstanbul Menkul Kıymetler Borsası (IMKB) 2 Ocak 1986 tarihinde, Cağaloğlu’ndaki Ziraat Bankası binasında faaliyetlerine başlamış.

eet6u7ı8ı8uı8

 

2.. Borsa Niçin Vardır?

Geçmişte bir ürünün, bir şirketin ya da değerli herhangi bir belgenin alım satımı için oluşan pazarlara ulaşmak gerçekten zordu. Öyle ki Antalya Liman’da taze balık kasasını açık arttırma ile sattığınızı düşünün. İletişim ağınız olmazsa sadece eş, dost, akraba ya da yakındaki duyup görüp gelenlere satabilirdiniz. Ancak bir sistem ya da bir ağınız olduğunda balığa ilgisi olan tüm Antalya sizi bilir ve o saatlerde orada olan kalabalık sayısı artar.

Borsayı da bir nevi buna benzetebiliriz. İstanbul’da işlem gören herhangi bir tahvil ya da hisse senedi Dünya’nın öbür ucundaki biri tarafından alım satım şeklinde ticareti yapılabiliyor. Borsa alıcı ve satıcılar arasındaki bu “kavuşma”yı sağlamak için kurulmuş. Geçmişte belli bir mekanı varsa da günümüzde internet üzerinden çok daha kolay ve çok daha hızlı şekilde gerçekleştirilebiliyor.

wr4t5y666

3.. Nasıl İşler ve Çalışır? Mantığı Nedir?

Az önceki bahsettiğimiz açık arttırmadaki balık kasası mantığı gibi borsa da alıcılar ve satıcıların fiyatları ayarlayıp alım satım yapmasına olanak sağlayan alandır. Alıcılar mümkün olabilecek en düşük fiyattan almaya çalışırken satıcılarda ise mümkün olan en yüksekten satma hevesi vardır.

Sıkı bir koç pazarlığı gibi gözümüzde canlandırabileceğimiz bu sistemde alıcıların verdikleri teklif “en iyi alış teklifi”, satıcıların ise satmaya niyetli oldukları teklif “en iyi satış teklifi” olarak adlandırılır. Bu iki fiyat arasındaki farka makas denir. Makas oranı ya da spread olarak da bilinir.

Aracılar olarak bildiğimiz, alıcılar ve satıcıların borsa ile aralarında köprü oluşturan firmalar, spread oranları üzerinden kar sağlarlar.

Döviz, bono, hisse senedi, tahvil ya da her ne alıp satmak istiyorsanız bu ürünlerin fiyatlarında meydana gelen değişmeler alıcı ve satıcıların sayısıyla ilgilidir. Alıcıları fazla olan yatırım aracı, kendini değerli hissedeceğinden fiyatı yükselecektir.

Örneğin (rakamları sallıyorum) 10 tane hisse senedi varsa tanesini 1 liradan halka arz ettilerse, 5 tanesi alındığında fiyatları 1.5 lira ya da 2 liraya çıkabilir. 8 tanesi alındıysa son 2 tanesi kaldıysa fiyatları 3-4 liraya çıkabilir. Ekranda gördüğünüz fiyat hareketleri bu alım satım sayıları ile doğrudan ilgilidir.

Hisse senedine talep ve rağbet arttıkça fiyatı yükselir. Fiyatı yükseldikçe ortalama fiyat da artacaktır. Bundan dolayı da piyasa ekranlarında yukarı doğru hareket görürsünüz. Tersi durumlarda da tam tersi hareketler meydana gelir.

  • 3a. Borsa İşleyiş

İçerik: Borsada halka açılmış olan şirketlere ait hisseler, tahviller, fonlar, bonolar ya da çeşitli emtialar gibi çeşitli finansal mallar bulunur.

Taraflar: Yatırımcı dediğimiz alıcı ve satıcılar mevcuttur. Alıcılar ucuzdan alma peşindedir, satıcılar ise karlarını arttırmak için yüksekten satma peşindedir. Alıcı ve satıcıların emirlerini piyasaya ileten aracılar vardır. Alıcılar düşük fiyattan alma derdindedir, satıcılar ise yüksek fiyattan satma derdinde. Kendilerine uygun rakamlarda emirler verirler. Aracılar bu rakamları piyasaya iletir. Borsa bu arz ve talepler sonucunda meydana gelen fiyatların oluştuğu bir mekanizmadır.

Borsa, ticareti gerçekleştiren alıcı ve satıcı arasındaki bağlantıyı kurar. Aracı ise hem alıcı hem de satıcının borsa piyasasına ulaşımını sağlar. Aracılar, alıcı ve satıcının borsa ile aralarındaki köprüyü oluşturur.

  • 3b. Kote Olmak (Kotasyon)

Borsa yönetmeliği içerisinde bazı yatırım araçları bazı özellikleri taşıdığı için sermaye piyasası araçları olarak adlandırılırlar. Bu araçlar içerisine girmek isteyip bu pazar içerisindeki listede bulunmak ve işlem görmek isteyenlere izin verilmesi durumuna kotasyon denir. Borsada kote olmak terimi şeklinde de geçer. Halka arzına izin verilmesi gibi düşünülebilir.

Halka arzı yapılan şirketlere ait bono, tahvil, hisse senedi vb ürünler alıcı satıcılar arasında arz talep durumuna göre fiyatları otomatik belirlenerek işlem görürler

  • 3c. Şirketler Neden Hisse Senedi Çıkarır?

Şirketler hisse senetleri sayesinde gelir elde ederler. Ya da bunu amaçlarlar. Yatırımcılar bu hisse senetlerini aldıklarında, bu paralar şirkete gelir olarak gider. Şirketler bir taraftan gelir elde ederken bir taraftan da kurumsallaşma ve de şeffaf yapı amacıyla hareket ederler. İki türlü de işlerine gelir.

  • 3d. Hisse Senedi Alım Satımı Neden Yapılır?

Yatırımcılar ileride değerleneceğini düşündüğü eşyalara yatırım yaparlar. Burada da gelecekte değerleneceğini düşündükleri şirketlerin hisse senetlerinden alırlar. Bir şirketten hisse senedi alıyorsanız o şirketin büyümesine ya da küçülmesine ortak olacağınız anlamına gelir.

Eğer şirket büyüyorsa talep artacaktır. Talep arttığı için de hisse senedir fiyatı artacaktır. Toplam hisse senedi sayısı aynı olduğu için ve sonlara doğru satılan hisse senetlerinin fiyatları yüksek olduğu için ortalama bazında elinizdeki hisse senedinin de kıymeti artmış olacaktır. Sonra bu hisse senedini aldığınız fiyattan daha yükseğe satarak kar elde etmeyi amaçlarsınız.

65y6u6u6u6u

4.. Borsada Kimler Vardır?

Yatırım bankaları, alıcı satıcı gibi bireysel yatırımcılar, borsacılar, portföy yöneticileri şeklinde sıralanabilir.

Bir şirket para toplamak istediği zaman, mülkiyetinin yani hisselerinin bir kısmını borsada satmaya karar verir. Bu işlemlere halka arz denir. Kotasyon olarak da bakılabilir. Şirketler halka arz edilip, hisselerini alım satım ya da el değiştirme işlemlerine açarlar. Bu şekilde hem şirket hem de yatırımcılar para kazanır. Benzer işlemler yapıldıkça da aracılar yani firmalar kazanırlar.

Bu işlemler sırasında alıcılara, satıcılara ya da şirket sahiplerine yardımcı olan alanında eğitim almış borsacılar ya da portföy yöneticileri gibi kimseler bulunur.

Bireysel yatırımcılar: Aracı bir firmada ya da bankada kendi açtıkları hesaplar üzerinden, kar elde etme amacıyla alım satım yapan normal kişilerdir.

Yatırım bankaları: Şirketleri, seçenekleri ya da bu şirketlerin hisselerini belirli bir düzen içerisinde karşımıza liste şeklinde çıkaran kişi/kurumlardır.

Aracılar (Borsacılar): Alanında eğitimli ve yetkili kimselerdir. Kendilerine verilen yetkiler dahilinde yatırımcılar adına menkul kıymet alıp satabilirler. Aracılık yapan kurumlar komisyon şeklinde ya da spread oranları üzerinden kazanç sağlarlar.

Portföy yöneticileri: Bazı yatırımcılar adına büyük portföyleri yönetirler. Diğerlerine nazaran çok daha büyük alım satım işlemleri ile uğraşırlar. Sorumlulukları da yönettikleri para gibi büyük olur.

ftryty6u7ı7ı

5.. Borsa Hisseleri Nedir?

Hisse senedi: Piyasaya açılmak isteyen ve de kazanç sağlamak isteyen sermaye şirketlerinin, ortaklarına pay haklarını veya ortaklıklarını belgelemek amacıyla verdikleri kıymetli evraklara hisse senedi diyoruz. Şirketler Sermaye şirketleri arasına katılabilmek için bazı uygunluk kriterlerini karşılamak zorundadırlar. Bu kriterleri SPK belirler. Borsa için olmazsa olmaz niteliğinde olan sermaye şirketleri sahip oldukları hisse senetleri ile borsaya inanılmaz bir likidite sağlarlar.

Tahvil: Borçlanma senedi olarak isimlendirilirler. Şirketler fon ihtiyaçlarını karşılayabilmek için borçlanma senetleri çıkarırlar. Bunlara tahvil denir. Her şirket tahvil çıkartamaz. SPK’dan lisans almak zorundadır. Şirketler ödenmiş olan sermayesinden daha fazla tahvil çıkartamaz ve de çıkartılan her tahvil aynı fiyattan satılır.

Bono: Vadeli menkul kıymetlerdir. Çıkarılan kurum ya da firma tarafından ödeme, ispat ve de teminat amacıyla kullanılabilen, vadesi 60-360 gün kadar olabilen menkul kıymetlere bono denir. Daha açmak gerekirse, belli bir paranın bir belirlenmiş bir süre sonrasında ödeneceğini bildiren belgelerdir. Kredi olarak da nitelendirilebilirler.

Borsadan özellik olarak ayrılan VİOP olarak adlandırılan bir başka piyasa daha vardır:

  • VİOP

VİOP bir piyasadır. Borsada vadeli işlem yapmak isteyen gerek bireysel yatırımcı olsun gerek de kurumsal yatırımcılar olsun bir araya geldiği “Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası” olarak adlandırılan piyasadır. Kaldıraç sistemi, çift yönlü işlem, risk yönetimi gibi kendine ait özellikleri vardır. Bu özelliklerin bir kısmını Forex’te de görebilirsiniz. Forex dünyanın en büyük finansal piyasasıdır. Ona girmeyelim.

et5y6u7ı8o8

6.. Borsada Fiyatlar Neden Düşer / Yükselir?

Peki, borsadaki fiyat dengesi hakkında da konuşalım.

Borsada Fiyat Nasıl Belirlenir?

Borsada sermaye şirketleri arasına girmek isteyen şirketler SPK’dan onay aldıktan sonra hisse senetlerini halka arz denilen olayla piyasaya sürerler.

Yatırımcı dediğimiz alım satım yapan kişiler bu hisse senetlerinden alarak şirketin para kazanmasını sağlarlar. Kendileri de aldıkları bu hisseleri daha sonradan fiyatları artınca satarak kara geçerler.

Yatırımcılar hisse senetlerini daha sonra kendi aralarında alım satım ya da el değiştirme yapabilirler. Bu alım satımlar arz ve talep olarak kayda geçerler. (Arz talep)

Bu arz talebin yüksekliği ya da azlığı şirket hissesi ya da herhangi bir menkul kıymetin borsadaki fiyatını belirler. Aynı zamanda alım satım yapan yatırımcıların almaya veya satmaya gönüllü oldukları seviyeleri de bu arz talepler belirler.

Bunlar dışında genel hisse senedi fiyatları haberlerle, siyasi ve ekonomik gündemle ya da aldığınız menkul kıymet üzerinde etkili olan herhangi bir olay neticesinde değişebilir.

Rahmetli babam bir zamanlar domates üretiyordu. Pazardaki fiyatını müşterilerin alma isteği belirliyor temelde. Ancak üzerinde etkili olan mevsimsel olaylar olabildiği gibi piyasaya yön veren güçlü/konumlu kişiler de domates fiyatlarının ne olacağını belirleyebiliyordu. Sonradan çeşitli sebeplerle boşladı. Bu olay da aslında domates piyasası olarak bakılabilir. Ve borsayla aşırı alakası olmasa da örnek olarak gösterilebilir.

Diğer bir örnek de severek izlediğimiz Kemal Sunal namı diğer “Şaban” filmlerinden gelsin.

et5y5yy5y

7.. Neden Borsaya Yatırım Yapmalı?

Günümüzde çeşitli sebeplerle yatırım yapmak ve de yatırımcı olmak çok kıymetli hale geldi. Geliri giderlerine ve geçimine zor yeten vatandaşlar ekstra gelir kapıları aramakta. Bundan dolayı da ekstra gelir sağlamak isteyenler çeşitli yönlendirmelerle borsayla tanışıyorlar. Ya da gırgır geçecek olursak borsa bataklığına düşüyorlar.

Çok çeşitli para kazanma yöntemleri var. Memurluktan ve 8-5 çalışıp karşılığını yeterince alamadığını düşünen kişiler genelde yatırımcılığı ve girişimciliği ilgiyle takip ederler. İnternetten para kazanmak, bir şekilde kendi işine sahip olmak, ek işler yapmak gibi çeşitli yöntemlerle ekstra gelir elde etmeye çalışanların karşısına bir şekilde borsa seçeneği çıkmakta.

Borsa bir miktar takip emeği harcayarak, biriktirdiğiniz paranızı yatırım yapıp daha fazlasını kazanma olanağı sunmakta. Döviz olsun, altın olsun, petrol olsun, hisse senetleri olsun ya da çeşitli emtialar olsun sıkı bir takiple ve fırsatları kollayarak yatırım yapabileceğiniz birer seçenek durumunda.

Tabi bu yatırım için öncelikle bilgilenmenizde fayda var. Çok tecrübeli kişiler bile borsada büyük kayıplar verebiliyor. Öncesinde iyi araştırıp, öğrenip, uzman kişilerden de yardım almakta fayda var.

Bunun dışında da sıkı bir takipçi olmalısınız. Ekonomik veya siyasi gelişmeler olsun, girmek istediğiniz borsa yatırım aracı hakkında onu etkileyecek ne varsa takip etmeniz, kazanma ihtimalinizi arttıracaktır.

et5y6uuu6

8.. Nasıl Yatırım Yapılır?

Borsaya nasıl girilir, üye kayıt işlemleri ve gereken belgeler hakkında da kısaca bilgilendirelim.

  • 8a. Yatırım Hesabı Açma

Hesap açma kısmında öncelikle SPK lisansı var mı yok mu ona bakmanız gerekecek. Borsada hesap açmanız gerekiyorsa SPK’nın resmi sitesinden lisansa sahip bir aracı kurum/banka aramalısınız.

Bu sitedeki listeden hizmet koşulları, işlem ücretleri ya da komisyon ücreti gibi diğer kesintileri size en uygun olan bankayı bulup seçmelisiniz. Aracı kurumun şubesine giderek Sözleşme imzalamalı ve risk bildirim formunu okuyup imzalayarak yatırım hesabınızı açtırabilirsiniz.

Bu hesabı aktif ettikten sonra hesabınıza para aktarabilirsiniz. Daha sonrasında da aracı kurumun size anlatmış ya da açıklamış olduğu yatırım platformu üzerinden işlemlerinizi gerçekleştirebilirsiniz.

Aracı kurumlar/bankalar borsa üzerindeki işlemlerinizin tamamını yapacağınız kanalı ya da köprüyü oluşturacağı için bu firmaları seçerken son derece özen göstermeniz ileride pişman olmamanız açısından faydalı olacaktır.

  •  8b. Risk Bildirim Formu

Sermaye piyasalarındaki araçlara yatırım sonucunda oluşabilecek durumları yatırımcıya bildiren risk bildirim formu adı altında bir form da vardır. SPK, yatırımcıya bu formu doldurmayı/imzalatmayı mecbur kılmıştır.

  • 8c. Borsada İşlem Yapma

Borsada işlem yapabilmek için fiyat ve miktar bakımından eşleşme gerekir. Ama basit bir mantığı vardır. Yatırımcılar aracı kuruluşların sağladığı online yatırım işlemleri platformunda alım ve satım emirleri verirler, bu emirler miktar ve fiyat olarak otomatik eşleştiğinde bu işlemler gerçekleşir.

Örneğin bir yatırımcı alım emri verdiğinde bu emrin yerine getirilebilmesi için aynı üründen aynı miktarda ve aynı fiyatta bir satış emrinin başka bir yatırımcı tarafından borsaya bildirilmiş olması gerekir. Böylelikle alım işlemi ilk yatırımcı tarafından gerçekleştirilebilir.

Yani bu durumu şöyle özetleyebiliriz. Borsada alım ve satım emirlerinin gerçekleştirilebilmesi için talep ve arzın eşleştirilebilmesi gerekir. Birbirini karşılayan talep ve arz varsa alım ve satım işlemleri o zaman gerçekleşebilir.

Yine bir başka örnek verecek olursak AXB hisse senedinin 500 tanesini, tanesi 40 TL’den almak için emir veren bir yatırımcı bu emri verdi diyelim. Bu emir, eğer karşıda en azından 500 tane AXB hissesini tanesini 40 TL’den satan bir başka yatırımcı varsa ve bu emri borsaya iletmişse ancak öyle gerçekleşebilir. Karşıda aynı fiyat ve en az sizinki kadar miktarda karşıt işlem yapan yoksa emriniz gerçekleşmez.

Gerçekleşmeyen emirler de vardır elbet. Bu emirler yatırımcı tarafından girişte belirtilen seçenekler doğrultusunda ya beklemede kalır ya da günün sonunda iptal olur.

Borsada işlem yapmak isteyen yatırımcıların verdiği emirler telefondan, bilgisayardan, şahsen başvurular yaparak ya da faks üzerinden iletilebilir.

etry6u66u6u

9.. Saat Kaçta Açılıyor?

Borsa İstanbul’da hafta içi her gün yani iş günlerinde mesai saatlerine yakın saatlerde işlemler yapılabilmektedir. İşlem saatleri sabah 09:40 ile akşam 18:15 arasında olur genelde.

Bu süre zarfında işlem saatleri ikiye ayrılır, iki seanstan oluşur da denebilir: Açılış seansı ve kapanış seansı.

Borsa Çalışma Saatleri şu şekildedir:

  • Açılış Seansı Emir Toplama için saat aralığı: 09:40-09:55
  • Eşleştirme / Fiyat Belirleme için saat aralığı: 09:55-10:00
  • Sürekli İşlem için saat aralığı: 10:00-13:00
  • Gün ortası verilen alım satım emirlerinin toplandığı aralık: 13:00-13:55
  • Toplanan alım satım emirleri eşleştirilerek hisselerin işlem görmesi için saat aralığı: 13:55-14:00
  • Sürekli işlem için saat aralığı: 14:00-18:00
  • Kapanış saat aralığı: 18:00-18:01
  • Kapanış Seansı Emir Toplama saat aralığı: 18:01-18:05
  • Eşleştirme / Fiyat Belirleme için saat aralığı: 18:05-18:07
  • Kapanış Fiyatından İşlemler için saat aralığı: 18:07-18:10

Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasaları Seans Saatleri şu şekildedir:

  • Pay Vadeli İşlem ve Opsiyon Sözleşmeleri için saat aralığı: 09:30-18:10
  • Endeks Vadeli İşlem ve Opsiyon Sözleşmeleri için saat aralığı: 09:30-18:15
  • Diğer Sözleşmeler için saat aralığı: 09:30-18:15

ry6u7ı7ı7ı7ı7

10.. Yatırım Araçları Nelerdir?

Borsada genelde hisse senedi ve döviz kurları ön plana çıkar. Ancak sadece bunlar yoktur. Hisse senedi, tahviller, bonolar gibi kıymetli evraklar; altın, gümüş, maden, petrol, doğal gaz, tahıl gibi çeşitli emtialar; dövizler; ve tüm bunları türev ve varyant ürünleri yatırım aracı olarak bulunmaktadır.

  • 10a. Borsa Endeksleri

Endeksler borsada işlem görmekte olan şirketlerin çok çeşitli kriterlere göe sınıflandırılmasıyla yeni bir veri grubunun oluşturulmasıdır. Türüne göre sınıflamak gibi düşünülebilir ancak kriterler çok çeşitlidir. Borsa istanbul’da 568 şirket işlem görür. Bu şirketler kendi aralarında endeks endeks gruplandırılmışlardır. Böylece değerlendirmeler, takipler ve işlemler çok daha kolaylaşır.

En popüler endeks “Ulusal-100 Endeksi” adı verilen “BİST 100” olarak da bilinen 568 şirket içerisinde en çok işlem gören ilk 100 şirkete verilen addır. BİST 100 çeşitli zaman dilimlerinde yenilenir. İlk 100’deki şirketler değişkendir. Borsa yükseldi düştü gibi bahsedilen şey Ulusal 100 Endeksi (BİST 100) dür. BİST 50, BİST 30 gibi çeşitli endeksler de bulunmaktadır.

  • 10b. Kıymetli Gayrimenkul Evrakları

Borsa İstanbul’da en yüksek işlem hacmine sahip olan bu yatırım araçları hisse senetleri, bonolar, tahviller gibi değerli evraklardan oluşurlar. 1 yıldan kısa vadeli şekilde devlet tahvilleri olarak bilinen Hazine Bonoları risksiz yatırım olarak bilinir.

  • 10c. Emtialar

Burada en çok bilinen Altın, gümüş ve petroldür. Ancak genel olarak bakacak olursak altın, gümüş ve platin gibi değerli madenlerden; doğal gaz, petrol gibi doğal enerji kaynakları ürünleri; buğday, pamuk, kahve gibi tarımsal ürünlerin genel adına emtia denir. Fiziki teslim ve de kontrat alım satımı gibi çeşitli yöntemlerle işleme konurlar.

  • 10d. Dövizler

Parite olarak bilinen döviz çiftleri vardır. USD/TRY ya da EUR/USD gibi çeşitli pariteler vardır. Baz döviz denilen ilk baştaki dövizin diğerine göre değer kazanacağını düşünüyorsanız satın alırsınız long pozisyon açarsınız. Değer kaybedeceğini düşünüyorsanız satarsınız, short pozisyon açarsınız. Eğer değer kazanacağını düşündüğünüz ve satın aldığınız döviz kuru değer kazanırsa kara geçme durumunuz vardır.

  • 10e. Türev ve Varyant Ürünler

Vadeli işlem yapılabilen piyasalarda döviz, hisse senedi, endeks, emtia gibi yatırım araçlarının future, forward ve opsiyon olarak adlandırılan kontratları ile vadeli işlem sözleşmelerinin yapıldığı ve bunların da alım satımının yapılabildiği işlemlere türev ürünler denir. Varyantlar ise kaldıraçlı yatırım araçlarıdır. Türev ürünler gibi kontrat şeklinde değil de menkul kıymet şeklinde işlem görürler. İşlem maliyetleri düşüktür.

ry6u78o88o

11.. Nasıl Öğrenilir?

Borsa eğitimi için çok çeşitli kitaplar, videolar ve sanal hesaplardan oluşan kaynaklar mevcuttur. Öte yandan çok güvenilir olmasa da borsayla ilgili Telegram ve Whatsapp gruplarına katılabilir, oradaki tüyoları değil de işlem mantıklarını öğrenebilirsiniz. Bu tarz gruplardan akıl öneri almayın ancak paylaşılanları da okuduğunuzda birçok tecrübe ve fikir elde edeceksinizdir.

Yatırım yapma amacıyla borsaya geldiğinizde bilgisiz, tecrübesiz ve de tavsiyesiz bu işlerin olmayacağını bilmeniz gerekir. Bir miktar ilerleme kaydedebilirsiniz elbet kendiniz, ancak sonrasında büyük kayıplar verme ihtimaliniz yüksektir. Bundan dolayı bolca araştırıp, bolca tecrübe edinip, tecrübeli eğitimciler ya da uzman analistlerden tavsiyeler almalısınız.

Piyasada borsa hakkında birçok kitap mevcuttur. Bu kitapları okuyarak çeşitli bilgiler ve de bazı teorik tecrübeler elde edebilir kendinizi geliştirebilirsiniz.

Bir diğer devasa bilgi kaynağı da Youtube’tur. Burada hem teorik bilgileri alırken hem de görseller üzerinden pratik tecrübeler edinebilirsiniz. Dediğimiz gibi hem whatsapp ve telegram gibi gruplardan hem de Youtube gibi platformlardan tüyo alma girişiminde bulunmayın sadece edinebildiğiniz tecrübe ve bilgileri edinmeye çalışın. Çünkü çok yanıltırlar ve hüsrana ya da maddi kayba uğrarsınız.

Konu hakkında çeşitli filmler ve dizilerin olduğunu da bilmenizde fayda var.

t6uy7ı88o8o

12.. Nelere Dikkat Edilmeli?

Borsa alım satımlarınızda ve yatırımlarınızda dikkat etmeniz gereken bazı püf noktalar vardır.

  • Öncelikle bolca okuyup, bolca araştırın. Bolca videolar izleyin. Grafik analizlerini öğrenin. Analiz çeşitlerini iyi uygulayın. Bolca tecrübesi olan birini bulun ya da bolca tecrübe edinmeye çalışın küçük paralarla.
  • Yatırım aracınız yani banka seçiminiz güvenilir olmalıdır. Spread oranları olsun, kesintileri olsun ya da diğer özellikleri olsun size uygun olan bankayı seçin.
  • Kalabalık sosyal medya gruplarından ya da herhangi bir yerden gelen tüyolara aldırış etmeyin. Ancak bu tür yerlerde edinebildiğiniz bilgileri edinin. Bu tür kalabalık ortamlardaki tecrübelerden de faydalanmak gerekir.
  • Tüyolardan uzak durun ve kendi yatırım stratejinizi geliştirin. Henüz yeterince tecrübeli değilseniz uzman analizcileri dinleyin ve küçük küçük işlemler yaparak tecrübelenmeye çalışın. Sonrasında kendi stratejinizi geliştirmeye çalışın. Gün geçtikçe oturacaktır zaten.
  • Borsada tepe ve dip noktalarda işlem yapmayın. Bu altın bir kuraldır. Giden mutlaka geri döner diye beklemeyin. Tepe noktasından düşmeyebilir ya da dip noktadan yükselmeyebilir.
  • Sürü psikolojisinden uzak durun. Herkes alıyor diye almayın herkes satıyor diye satmayın. Ancak bu demek değil ki herkes alırken siz satın, herkes satarken siz alın. Böyle bir mantık da yanlış olacaktır. Eskiden bu yöntemle para katlayanlar vardı ancak artık pek güvenilir değil.
  • Sabır size büyük kazançlar getirebilir.

t4ry6u6ı7ı7ı

13.. Borsa İstanbul Nedir? BİST Ne Demek?

Türkiye’de İMKB adıyla kurulan borsa, 2012’de alınan kararla Borsa İstanbul olarak belirlenmiştir ve BİST ise Borsa İstanbul’un kısaltılmış adıdır.

BİST 100 Nedir?

Borsa İstanbul’da işlem gören sermaye piyasası şirketleri vardır. 568 tanedirler. Bunlardan en yüksek piyasa değerine ve en yüksek işlem hacmine sahip ilk 100 tanesi, BİST 100 endeksi adı altında geçer. Borsada hisse senedi piyasasından bahsederken genelde BİST 100 kullanılır. Bu endeks battıysa “borsa battı” veya “borsa düştü”, bu endeks yükseldiyse “borsa çıkışta” gibi tabirler kullanılır. Yani borsa düştü ya da borsa yükseldi gibi tabirler BİST 100 endeksine göre söylenir.

BİST 100 dışında BİST 50 ve BİST 30 gibi endeksler de mevcuttur. Ancak dediğimiz gibi borsadaki temel hareketlerden BİST sorumludur.

5y66uy67ı

14.. Borsada Analiz Nedir? Teknik ve Temel Analiz Nasıl Yapılır?

Borsada uzman hale gelebilmek için hem grafikleri iyi okumalı hem de analizleri efsane yapmalısınız. Bunlar sonucunda kat ettiğiniz yol hızla artacak ve inanılmaz tecrübeler edineceksinizdir. Ancak her şeyin başında soru sormak ve bilgi edinmekten geçiyor: Ne? Ne zaman? Nerede? Nasıl?

İyi bir analizci olmak için de analiz hakkında her şeyi bilmeniz iyi olacaktır. Analiz nedir? Analiz türleri nelerdir?

Güncel sosyoekonomik haberlerden ve siyasi gelişmelerden son derece haberdar olmakla birlikte yapacağınız temel analiz ve teknik analizler sayesinde sayısal ve istatistiki verileriniz olacaktır. Bu veriler ışığında yatırımlarınız çok daha verimli hale gelecektir.

Temel analiz dediğimiz şey en temel özelliklerine bakıp yorumlamak olarak düşünülebilir. Hisse senetlerinin ya da döviz emtia gibi ürünlerin değerlendirmesini yapıp, arz talepler hakkında incelemelerde bulunup, ekonomik, sosyal ve politik verileri incelemiş analiz etmiş olursunuz.

Teknik analiz sayesinde ise oluşma mantığına bakmak gibi, hisse senetlerinin, dövizlerin ya da emtiaların ya da diğer herhangi bir yatırım aracının geçmişteki değerlerini grafiksel olarak inceler ve de matematiksel algoritmalar yardımıyla onları değerlendirip geleceğe yönelik çıkarımlar, tahminler, stratejiler ve de yöntemler elde edersiniz. Bu analiz içerisinde belli başlı analiz yöntemleri ve de özel yöntemler kullanılabilir. Teknik analiz için veri tabanı oldukça önemlidir. Bundan dolayı anlaşma sağladığınız aracı kurumun verileri de oldukça kıymetlidir. Ve de iyi bir aracı kurum seçmenin avantajını yakalamış olursunuz.

Borsada para kazanmanın kapılarını açan, borsaya giriş yazımızla sizlerleydik. Herhangi bir halka açık menkul kıymet ya da ticari mal ile alım satım yaparak neler elde edebileceğinize değindik.

Sevdiklerinizle nice sağlıklı, mutlu, huzurlu ve bol kahkahalı an’larınız olsun..

Sağlıcakla efendim..

 

 

Yorum yapın