DÖVİZ PARİTELERİ, ÇAPRAZ KURLARI, DÖVİZ ÇİFTİ, MAJÖR PARİTELER

DÖVİZ PARİTELERİ

Döviz, Türkçe anlamıyla yabancı ülkelerin paralarına verilen isimdir. Tam karşılığı bu değildir lakin sözlükteki İngilizce karşılığı “Foreign Currency” olarak geçer. Parite de iki ülkenin para birimlerinin birbirine oranını ifade eder ve birbirleri karşısındaki değeri anlamaya yardımcı olur. Döviz paritesi nedir, çeşitleri nelerdir, majör, minör, egzotik döviz parite ne demek, döviz paritesi nasıl hesaplanır gibi döviz pariteleri hakkındaki merak edilen konuların üzerini temizleyip daha iyi anlaşılacak şekilde gün yüzüne çıkaralım istedik..

wr4t4t4t4t4
Euro / Dolar / Sterlin / Yen / Frang gibi Döviz Pariteleri Nedir?

İnsanoğlu sıkışmadan iş yapmayı pek sevmez. Para konusunda zor bir dönem baş gösterince, ülkenin büyük kesimi bir miktar ekonomi öğrendi neredeyse. Bunların başında da diğer ülkelerin paralarının değeri söz konusu. Göze doların değerinde artış olmuş gibi gözüken durum sonrası Venezuela ve Arjantin ile başlayan kıyaslama süreci yeri geldi Rus Rublesi’ne, yeri geldi Japonya ekonomisine yeri geldi Almancıların bol kullandığı Euro bu kıyaslamaya dahil oldu. Bitcoin’e değin ulaştı. Bu konulardaki bilgi birikimi kısıtlı olan halk haliyle bir miktar bilinçlendi.

Bu kıyaslamalara yakından bakalım ve bu bilinçlenmeye ekstra katkılar da sunalım istedik. Ayrıca sadece yatırım amacıyla burada olan yeni yatırımcıların merak ettiği döviz paritesi nedir, döviz pariteleri nelerdir, nasıl hesaplanır, çeşitleri nelerdir gibi konuları da ele alalım istedik.. Hosgelir.com, Forex konularını ele alıp onları gün yüzüne çıkarandır..

  • Bakın burada ne var.. Forex Nedir? Nasıl Kullanılır?

5y6uu6u6u6uuu6

1.. Döviz Paritesi Nedir

Döviz pariteleri yabancı ülkelerin para birimlerinin birbirine oranı ve bu şekilde kıyaslanmasına verilen isimdir. Paritelerde önce bir para birimi, ardından diğer para birimi yazılır. Bu bir çeşit bölme işlemidir, ve birbirlerine oranı belirler. Döviz paritelerinde birinci yazılan para birimine Baz Döviz denir, ikinci yazılan para birimine ise Karşıt Döviz (sekonder, Değişken Döviz) denir. Üzerinde işlem yapılacak para birimi genelde birinci yazılan (baz döviz olan) para birimidir.

Birinci yazılan para biriminin, ikinci yazılan para biriminin kaç katı oranında değerli olduğu gösterilir. Forex gibi ekonomi piyasalarında ise yatırımcılar, bu değer üzerinden alım satım yapılarak kazanç elde edilmeye çalışılır. Ya da olası bir alacağın ya da borcun diğer para biriminden değerini hesaplamaya çalışırlar.

Örnek vermek gerekirse, mesela bu yazıyı yazdığım esnalarda USD/EUR paritesi 0,88 seviyelerinde seyrediyor. Bunun anlamı 1 Amerikan Doları 0,88 Euro’ya eşit demek. yani 100 Amerikan Doları, 88 Euro’yla aynı değere sahip. Döviz pariteleri ülkelerin para birimlerinin birbirlerine kıyaslanması ve oranlarıdır.

Bu Parite Oranı Neye Göre Belirlenir? (Buraya Dikkat)

Oran-orantı konularında büyük olan önce yazılırsa sonuç genelde 1’den büyük olur. Küçük olan önce (pay kısmına) yazılırsa sonuç genelde 1’den küçük olur. Çünkü bölme işlemi yapıyorsunuz. İkinci yazdığınız sayı, birinci yazdığınız sayının içinde kaç tane var onu bulmaya çalışıyorsunuz. Küçük olan önce yazılırsa, 1 tane bile olmayacağı için 0 ile başlayıp, virgülden sonrasında devam eden sayılarla karşılaşırsınız. Para birimlerinin değerlerinde de bu durum söz konusudur. Piyasa değeri daha düşük olan para birimi paritenin ön kısmına (baz döviz kısmına) yazılırsa sonucun 0 ile başlayıp virgülden sonrasıyla devam etmesi kaçınılmazdır. Ancak piyasa değeri daha büyük olan para birimi baz döviz kısmına (ön kısma) yazılırsa 1 ya da 1’den daha büyük çeşitli sayılarla karşılaşmamız kaçınılmazdır.

Ancak bu işlemlerin yapılabilmesi için her iki para biriminin de bir değer sistemi üzerinde gösterilmesi gerekir. Mesela Eur/USD paritesinde, tamam kabul, Euro’nun da bir değeri var Amerikan Dolarının da, ama neye göre? Euro, durup dururken “benim değerim şu” demez; Euro, Euro’dur, Dolar, Dolar’dır. Bunların bir şeye karşı değerleri bilinmelidir ki kendi aralarında öyle oran yapılabilsin. İşte buradaki “şey”; en temelde alım gücüdür. Alım gücünün belirlenmesinde ise ülkelerin uyguladığı sosyo-ekonomik, politik vb. çeşitli uygulamalar karşısında o ülkenin Merkez Bankalarının belirlediği faiz oranları nedeniyle piyasaya para vermesi ve piyasadan para çekmesi yer alır. Buna bağlı olarak paranın değeri belirlenir. Alım gücü işin içine katıldığında orantı meydana gelir. A parasıyla x tane ürün alabiliyorum, B parasıyla y tane ürün alabiliyorum, A parası mı değerli B parası mı değerli? Ne kadar değerli? Basit anlatmak gerekirse olayın en temelinde bunlar yatar.

Sen, Türkiye’den Türk Lirası kullanırken EUR/USD paritesine baktığında bunu daha iyi anlayabilmek için 1 EURO ile kaç Lira alınabildiğine ve 1 Amerikan Doları ile kaç Lira alınabildiğine bakıp, bunları oranlarsan, Euro Dolar paritesinin değerinin nerden geldiğini daha iyi anlayabilirsin.

Bunları aşağıda, döviz paritesi hesaplama başlığı altında bulabilirsiniz.

wr4t45t4t4
Günümüzde parite kavramı altın, emtia ya da kripto para gibi çeşitli öğelerin çiftlerini kapsayabiliyor.

2.. Döviz Kuru Ne Demek?

Yurt içinde hep aynı parayı kullanan biri için yabancı ülkelerin paraları Türkçe’de döviz olarak adlandırılır. USD, Euro, GBP bize göre döviz cinslerine birer örnektir. Döviz kuru, yabancı paraların değerinin anlaşılması için kullanılan bir değer olsa da, daha çok yatırım dünyasını ilgilendiren, ülkelerin para birimlerinin birbirine kıyasla ne oranda değerli olduğunu anlamaya yarayan ve alım-satım yaparak değişen değerleri üzerinden kazanç sağlamaya çalışılan özellikle Forex piyasasının ortaya çıkmasında öncü işlemlerden olan piyasa enstrümanlarıdır.

Aslında parite ile hemen hemen aynı anlamları taşırlar. Örneğin, bir döviz paritesinde bir baz dövizin, karşıt döviz karşısında değerinin artmasının tek yolu baz dövizin değerlenmesi değildir. Eğer karşıt dövizin değerinde kayıplar meydana geliyorsa bir döviz kurunda ya da döviz paritesinde baz döviz daha baskın hale gelecektir.

Çok daha net anlamanız için bunu şu şekilde anlatayım; 100 sayısını 20’ye bölerseniz sonuç 5 çıkacaktır. Baz döviz’e 100 dersek, karşıt dövize de 20 dersek paritesi 5 çıkacaktır. Baz döviz 200 olursa (yani değerlenirse), karşıt döviz hala 20 ise, parite 10 çıkacaktır. O zaman dersiniz ki kur 5’ten 10’a çıktı. Dolar’ın TL karşısındaki artışı gibi, dolar 5 Lira oldu ya da Dolar 10 lira oldu dediğimizdeki durum buna örnektir (Türk insanı için TL, döviz olarak nitelendirilmese de). İşte bu dolardaki 5 TL’den 10 TL’ye çıkma durumu sadece doların 100’den 200’e çıkmasıyla alakalı değildir. Dolar yerinde sayıyor olduğu halde TL değer kaybı yaşıyor da olabilir. Dolar 100 iken TL’nin değeri 20’den 10’a düşerse, buradaki parite de 5’ten 10’a yükselecektir. Olayın çok daha net anlaşılması için USD/TRY paritesi örneğini verdik.

ett5y6yy5y

3.. Döviz Pariteleri Çeşitleri Nelerdir?

Bazen döviz pariteleri içerdiği döviz çiftlerine göre farklı isimlerle anılabilir. Bunlara parite çeşitleri denir. Paritedeki para birimlerinin büyüklüklerine göre türetilmişlerdir.

Bunlara göre parite çeşitleri şu şekilde listelenebilir;

  • Majör Parite: Majör, büyük olan manasına gelmektedir. Anatomi gibi sağlık konularında bolca kullanılır. Majör pariteler, dünyadaki 7 büyük para biriminin birbirleri ile oluşturdukları parite ve döviz çiftlerini anlatmaktadır. Amerikan Dolar (US Dollar), Euro (EUR), İngiliz Sterlini (GBP), Avustralya Doları (AU Dollar), Kanada Doları (CA Dollar), İsviçre Frangı (CHF) ve Japon Yeni (JPY) majör parite üyesi para birimleridir.
  • Minör Parite: Minör küçük olan manasına gelir. Dediğimiz gibi sağlık sektöründe anatomide bir kemiğin büyük çıkıntısına majör ile başlayan bir isim verilirken, küçük çıkıntısına minör ile başlayan bir isim verilmiştir genelde. Aslında pek bir mantığı yok, Türkçe’deki Büyük Osman, Küçük Osman gibi. Minör parite de yukarıda bahsi geçen 7 büyük para birimi ile diğer para birimleri arasında yapılan döviz çiftlerine ve paritelere verilen isimdir. Orta ve küçük düzeyde ekonomiye sahip ülkelerin piyasalarında minör pariteler önemli yer kaplamaktadır.
  • Egzotik Parite: Yukarıda anlattığımız 7 büyük para birimi dışında kalan para birimlerinin kendi aralarında oluşturdukları paritelere ya da döviz çiftlerine egzotik pariteler adı verilir. Genelde bu 7 büyük para birimi dışarısında kalan ülkelerde kullanılır. Mesela İran Riyali ile Türk Lirasının oluşturacağı parite bir egzotik paritedir.

Döviz paritesi çeşitleri de bu şekildeydi.

4ttt4tt44y5y

 

4.. Döviz Paritesi Hesaplama

Döviz paritelerinin ne olduğunu ve ne manaya geldiğini öğrendiysek bir de döviz paritesi hesaplama nasıl yapılır ona bakalım. Temel bilgi olarak Döviz paritesi nasıl hesaplanır sorusunun cevabı yukarıda bahsettiğimiz oran orantı kısmında anlatılmıştır aslında. Döviz paritesi hesaplamasında o ilkokul-ortaokul yıllarında öğrendiğimiz oran-orantı konusu esas görmektedir. Bir para biriminin değerini, diğer para biriminin değerine böldüğümüzde birbirlerine oranını buluruz. Bu da pariteye eşittir zaten.

Çok basit anlaşılması için basit konular gerek. Bundan dolayı sık sık karşımıza çıkan USD/TRY paritesini, yani dolar Türk Lirası çiftini ele alalım. USD/TRY paritesinde USD baz döviz, TRY ise karşıt dövizdir. USD/TRY paritesinin değeri bize Amerikan Doları’nın Türk Lirası karşısındaki değerini anlatır. Mesela USD= 3, TRY=1 olduğunu varsayarsak, USD/TRY paritesinin değeri 3 olarak karşımıza çıkacaktır (3:1 = 3). Bunun manası, Amerikan Doları’nın Türk Lirasından 3 kat daha değerli olduğudur. Yani 1 USD= 3 Türk Lirası eşitliği mevcuttur.

Bu işlemleri daha kolay yapabilmek için üçüncü bir para birimi de kullanmak işinize yarar.

Bu kısımda ise bilinen büyük para birimlerinden USD ve Sterlin’in oluşturduğu majör paritelerden Sterlin Dolar paritesini ele alalım.

Şu sıralar;

1 Sterlin = 16,58 TL,

1 Dolar = 12,43 TL

Buradan yola çıkarak Dolar & Sterlin Paritesi (GBP / USD Paritesi) = 16,58 / 12,43 = 1,33 olarak hesaplanacaktır.

Bu şekilde Sterlin ve Doların Türk Lirası karşısındaki anlık değerlerine bakarak sterlin dolar döviz paritesi hesaplaması yapabilirsiniz. Gerçekten de GBP / USD paritesinin piyasa değerine baktığınızda hesaplarınız doğruysa aşağı yukarı aynı sayılarla karşılaşacaksınızdır.

wr4t4t5y6yy5

5.. Son Kısım..

Yukarıdaki konularda bahsettiğimiz gibi ülkelerin Merkez bankalarının para politikaları ve de ülke içerisindeki gerek politik gerekse ekonomik gelişmeler, haklar, özgürlükler ile ilgili alınan kararlar bile ülkelerin para birimlerinin dünya genelindeki ilgisini ve değerini etkilemektedir.

Döviz pariteleri arasında alım satım piyasasının oluşması ve daha kolay şartlarda ve de daha uygun maliyetlerde bu yatırımların gerçekleşebilmesi fikri Forex (Foreign Exchange) piyasasının doğumuna neden olmuştur. Uluslararası bankalar, döviz işlemlerini daha kolay ve daha hesaplı halledebilme hedefiyle Forex piyasasını meydana getirmişlerdir. Bundan dolayıdır, çeşitli emtialar ya da çok çeşitli yatırım enstrümanları içerse de döviz paritelerinin Forex piyasasında anlamı büyüktür.

Döviz paritesi nedir, döviz pariteleri nasıl hesaplanır, parite çeşitleri nelerdir, döviz kuru ne anlama gelir, parite hesaplama nasıl yapılır, Dolar Euro parite hesaplama, Euro, Dolar, TRY parite hesaplama gibi döviz pariteleri hakkında temel başlıkları kelimenin tam anlamıyla ışıldattık..

Bizim için yine eğlenceli bir yazı oldu. Umarım size de katkılarda ve keyifte bulunmuşuzdur.

Sevdiklerinizle nice sağlıklı, mutlu, huzurlu ve bol kahkahalı an’larınız olsun..

Sağlıcakla kalın efendim..

Yorum yapın