Futures Ne Demek? Future (Vadeli) Piyasa İşlemleri Nedir? Nasıl Yapılır?

Futures Ne Demek? Future (Vadeli İşlem) Piyasası Nedir?

Finans piyasalarında adını pekçe duyduğumuz ancak pek bilmediğimiz futures ne demek? Forex ve borsada yurtiçi ve yurtdışı vadeli işlemler, futures işlemleri nedir? Vadeli işlemler nelerdir? ve türev piyasalar hakkında geniş çaplı bir makale ile yine sizlerle aynı ortamdayız.. Ekonomi ve finans dünyasında binbir çeşit ekonomik ürün olduğu gibi binbir çeşit piyasa da bulunmakta. Future piyasaları da onlardan bir tanesi.

Peki, bu futures işlemi nedir? İşte sizlere, bu yazının içerisinde Future piyasasına dair şu konuları açıklamaya çalışacağız;

  • Borsada ya da forexte sıklıkla duyduğumuz futures ne demek, futures işlemi nedir, future piyasası işlemleri nasıl yapılır,
  • Futures hesabı ne demek, futures ticareti nedir,
  • Futures ve forward nedir, farkları ve karşılaştırılması nasıl yapılır,
  • Future işlemi ile amaçlanan şey nedir,
  • Türev piyasa nedir, türev piyasalar hangileridir,
  • Gelecek piyasaları neye denir,
  • Futures binance, future piyasa ürünleri nelerdir,
  • Futures işlemleri avantajları ve dezavantajları nelerdir,
  • İfa, volatilite, kaldıraç, komisyoncu, broker, hedge gibi kavramlar ne manaya gelir,
  • Futures ne demek, forward ve future farkı nedir gibi futures ile alakalı konuların çoğunluğuna açıklama getireceğiz.

 

 

wrety5y5uu6u6u

Future piyasasına dair bilgilerinizin temelden ve en derinden en sağlam şekilde oturması adına başlıca öğrenmeniz gereken bilgileri içeren, temel, okunaklı, basit ve kolay bitirilebilecek bir yazı sunduk. “Futures ne demek?” şu başlıklarla irdeleyeceğiz;

  • 1.. Futures Piyasası İşlemleri Nedir?
  • 2.. Türev Piyasa Ürünleri Nelerdir?
  • 3.. Future Nasıl İşlem Yapılır?
  • 4.. Future Ürünleri Nelerdir?
  • 5.. (Vadeli) Futures Sözleşmelerinin Avantajları ve Dezavantajları
  • 6.. Future Temel Kavramlar
  • 7.. Financial Futures Contracts Nedir Hakkında
  • 8.. Futures Piyasasına Dair Birkaç Temel Soru

Forex yazılarımız arasına bir tane de future sıkıştıralım istedik..

frgt6u6u6u6u

1.. Futures İşlemleri Nedir? Futures Piyasası “Yurtdışı Vadeli İşlemler” 

Future nedir ya da futures ne demek diye bakanlar için future piyasalar, ülkemizde genelde yurtdışı vadeli işlemler olarak bilinirler.  Döviz de denilen yabancı para birimleri; hisse senedi endeksleri; doğal maden, petrol, tarım ürünleri ve değerli metalleri de içeren ve kümülatif ilerleyen emtia ürünleri gibi temel finansal ürünlerden oluşan futures piyasası bu ürünlerin ve de türevlerinin alım satımının yapıldığı platformlardır.

Gelecekte alımı satımı yapılmak üzere oluşturulmuş kontratlardır.

Vadeli dediğimiz olay, bir oluşturulma ve son tarihi olan sözleşme ya da o çeşit ürünlerdir. Future sözleşmeler, önceden belirlenmiş şekilde “belirli bir fiyattan” belirli bir tarihte teslim edilmek üzere alınan ya da satılan kontratlardır. Future işlemlerinin temeli sigorta sistemine dayanır.

Bu future piyasası ürünlerine yatırım yapılarak, muhtemel fiyat değişikliklerine ya da daha açık olmak gerekirse bu ürünün fiyatının olumsuz etkilenmesi riskine karşılık ürünün, gelecekte bir tarihte teslimi yapılmak üzere şimdiden alınması ya da satılması işlemidir.

Bu piyasada iki çeşit yatırımcı bulunur. İkisinin de temel amacı kar elde etmektir ama fikir farklıdır. Future piyasası yatırımcılarının bir kısmı mevcut risklerden korunma (hedge) amacıyla future piyasası ürünlerinde alım satım yapar. Bu piyasanın mevcut yatırımcılarından bir kısmı ise sadece kar elde etme amacıyla future piyasasında alım satım yapan yatırımcılardır.

Küçük Başlık: Hedge (Riskten Korunma) nedir?

Riskten korunma anlamına da gelen Hedge, özellikle döviz ya da emtia ithalat ya da ihracat işlemi yapan işletmelerin, riski yüksek zamanlarda riskten korunmak amacıyla başvurduğu oldukça popüler finansal işlemler arasındadır.

Korunma amaçlı da olsa kar elde etme amaçlı da olsa future işlem yapan yatırımcılar, meydana getirdikleri etkileşim sayesinde daha aktif, daha likit ve daha rekabetçi bir piyasaya aracılık ederler.

Pek çok uzman, yatırım yaparken 1-2 ürün üzerinde odaklanmanın ve büyük portföyleri o ürünlerde tutmanın, portföylerin bir kısmıyla da yatırımlarını çeşitlendirip renklendirmenin kazanç miktarını arttıracağını savunur.

Riskli piyasalarda yatırım yapan kişilerin portföylerinin bir kısmının future ürünlerinde bulunması, yatırımlarını daha fazla çeşitlendirme ve yatırımlarında daha yüksek genel getiri potansiyeli manasına gelebilir.

Future sözleşme ticareti, kısa vadede büyük getiriler büyük karlar getirebildiği gibi, yine aynı olasılıkla kısa sürede önemli zararlara da uğratabilir. Bu risklerin temelini iki ucu keskin bıçak olarak adlandırdığımız kaldıraçlı işlemlerin bulunması oluşturur. Bu yüzdendir ki future sözleşme ticareti herkes için uygun olmayabilir.

Küçük Başlık: Kaldıraçlı işlem nedir?

Kaldıraçlı işlemler, bir üründen bir miktar alım ya da satım yapmak istediğinizde ödeyeceğiniz tutarın “kaldıraç oranı kadar” oranda küçük bir miktarında fon (teminat) ödeyerek aynı işlemi yapabileceğiniz işlemlerdir.

Örneğin 1:10 oranında kaldıraca sahip bir firmada hesap açtıysanız, 1000 dolarlık bir işlemi hesabınızdan sadece 100 dolar teminat göstererek halledebilirsiniz. Daha fazlası için forex kaldıraç nedir? yazımıza bekleriz.

wrety5y5uu6u6u

2.. Türev Piyasa Ürünleri Nelerdir?

İleri tarihli bir vade elemanı için (vadeli bir ürün için) hem fiyatı hem de şartları önceden belirlenmiş ürünlerin alım satımının yapıldığı piyasaya türev piyasası denir. Vadeli işlemler piyasası tanımıyla da bilinmektedir.

Future piyasası, organize piyasalar ve tezgah üstü piyasalar olmak üzere iki başlık altında incelenebilir.

Forward, futures, options ve SWAP gibi ürünler ile vadeli işlemlerin yapılabildiği piyasalara genel hatlarıyla türev piyasası denir. Türev piyasası içerisinde organize piyasalarda futures işlemleri gerçekleştirilirken, tezgah üstü piyasalarda ise forward işlemleri gerçekleştirilmektedir.

wrety5y5uu6u6u

3.. Future Nasıl İşlem Yapılır?

Türev ürünler piyasası sınıfındaki future işlemlerin ülkemizde yaygın olarak yurtdışı vadeli işlemler şeklinde bilindiğinden bahsetmiştik. Yatırımcıların pek aşina olmadığı bu piyasada da Forex’teki kaldıraç sistemi kullanılmaktadır.

Kaldıraçlı işlemlerin olduğu her piyasada, gerek işlemler, gerek platform, gerek aracı kuruluş gerek piyasa koşulları ve şartları hakkında her türlü bilgiyi bilmek karşınızdaki riskleri minimuma indirmede son derece önemlidir. Bundan dolayıdır future işlemler nasıl yapılır? konusunda bilinmesi gereken öncelikli birkaç önemli detay bulunmakta.

Future işlemler için öncelikli olarak bir yatırım hesabınızın olması gerekiyor. Bu hesabı açarken lisanslı bir aracı kurum olduğuna dikkat etmenizde fayda var. Bu aracı kurum yurtdışındaki hangi vadeli borsalar ile ve de yurtdışı hangi vadeli ürünler için aracılık hizmeti sunuyor bunlar detaylıca bilinmelidir.

Bunun dışında aracı kurumun özellikleri ve hesap özelliklerini son derece iyi araştırmanız, kendinize ve işlem düşüncelerinize uygun bir aracı kurum seçmek öncelikli hedefiniz olsun. Forex’te de belirttiğimiz gibi en iyi aracı kurum diye bir şey yoktur, size en uygun aracı kurum en iyi aracı kurumdur.

Hesap açtığınız aracı kurumun future piyasalarında işlem yapabilmeniz için size vereceği bir işlem platformu bulunur. Bu yatırım platformu future piyasası işlem özelliklerini barındırırken, platformda yatırım yapacağınız yurtdışı vadeli işlemlerin özellikleri, vadeleri, hangi borsada işlem gördüğü, piyasa değeri, teminat tutarları başta olmak üzere pek çok veriyi size gösterecektir.

Bu platform işlemlerinizi gerçekleştireceğiniz platformdur. Bundan sonrasında ise devreye işleyiş hakkındaki önemli bilgileri kavramak giriyor.

Future Piyasası İşleyiş İşlemleri Nasıldır?

Türev piyasalar içerisinde organize piyasalarda future işlemleri, tezgah üstü piyasalarda ise forward işlemlerinin yapıldığını söylemiştik. Yatırım işlemlerinizin organize bir sistem üzerinde gerçekleştiği future piyasalarda, yetkili bir aracı kurum ile piyasaya bağlanırsınız.

Bu piyasalarda alıcı ve satıcı konumundaki taraflar, öncesindeki uzlaştıkları anlaşma değerindeki teminat tutarlarını aracı kurum hesabına yatırarak karşılıklı alım satım işlemini gerçekleştirirler. Zamanı gelince ödenekten nasıl emin olacağım diyorsanız burada devreye teminatlandırma sistemi girer.

Teminatlandırma mekanizması, sözleşme tarihi sona erdiğinde karşılıklı ödeme işleminin gerçekleşebilmesi için gerekli nakit paranın ya da ürünün, önceden garanti altına alınmasıdır. Futures teminatlandırması olarak bilinen bu olayın 3 temel özelliği bulunmaktadır;

I. BAŞLANGIÇ TEMİNATI

Yatırımcıların long (alış – uzun) veya short (satış – kısa) pozisyon açmak için sözleşmeye uygun tutarda yatırdıkları teminat tutarıdır.

II. SÜRDÜRME TEMİNATI

Volatilite değer oynaklığı, istikrarsızlık gibi bir şeydir. Vadeli piyasalarda zaman zaman volatilite meydana gelebilir. Yani bunun açıklaması, beklenilen hareketliliğin ters yönde olması gibi düşünülebilir.

Bu gibi zamanlarda başlangıç teminatından yenmeye, zarar etmeye başlanabilir. Başlangıç teminatının %50’lik, %75’lik, %80’lik vs. (bu oran yatırım hesabı açtığınız aracı kuruluşa göre değişkenlik gösterebilir) gibi bir bölümüne sürdürme teminatı denilir.

İşlem pozisyonu açtığınızda teminat miktarınız bu oranın altına düştüğünde, sürdürme teminatı olan bu oranın üzerine çıkarılması yatırımcıya talep edilir.

III. MARGİN CALL (Teminat tamamlama çağrısı):

İşleme yatırımcı tarafından bakıldığında ise, yatırımcının portföy değeri sürdürme teminatının altına düşmüşse, teminat tamamlama çağrısı olarak da bilinen margin call yapılır.

Aracı kuruluş tarafından yapılan gün sonu değerlendirmesi sonucunda, işlemdeki teminat tutarınız sürdürme teminatının altında kaldıysa, aracı kurum hesabınıza nakit eklemenizi yani teminat tutarını sürdürme teminatına ya da üzerine çekmenizi talep eder. Eğer yatırımcı müşteri (siz) bu talebi ya da yükümlülüğü yerine getirmezse, future pozisyonunun kapanma riski ortaya çıkar.

Future pozisyonlarında teminatlandırma sistemi ve de future işlemleri nasıl yapılır kısmı hakkında başlıca bilinmesi gerekenler bunlardır.

Future işlemlerinin de kaldıraçlı piyasa işlemlerinden olduğunu, kaldıraç sisteminin oldukça çekici olmasının yanı sıra size kazandırma olasılığı kadar kaybettirme olasılığının da bulunduğunu dikkate almanızda fayda vardır.

Futures ya da forex gibi piyasalarda görülen kaldıraçlı işlemler iki ucu keskin bıçak gibidir. Sizi yükseltebileceği gibi zarara da uğratabilir.

wrety5y5uu6u6u

4.. Future Ürünleri Nelerdir?

Future sözleşmeleri, bir mal yada finansal aracın  bugünden kararlaştırılan bir fiyattan, ileri bir tarihte yapılmak üzere alınıp satılması konusunda anlaşılması işlemleridir. Futures sözleşmeleri malın kalitesi ve de adedi gibi detaylara da yer verdiği için, vadede her iki tarafın fiziki teslim ya da nakit ödeme yapma yükümlülüğü bulunmaktadır.

Future işlemlerinde (yurtdışı vadeli işlemler) pek çok vadeli para birimi, pek çok emtia çeşidi ve de endeks alınıp satılır. Ürün yelpazesi oldukça geniştir. Yatırımcılar şirket hisseleri, döviz, endeks fonları ve de daha pek çok üründe future yatırımı yapabilir.

Tabi bu konuda anlaşma sağladığınız aracı kurumun bünyesi de önemlidir. Alınıp satılan ürünün çeşidi ne olursa olsun, future sözleşmelerinde hem alıcı hem de satıcı sözleşme süresi sonunda sözleşmenin şartlarını yerine getirme yükümlülüğündedir.

Future ürünleri genel başlık altında para birimleri, tahvil ve bonolar, enerji ürünleri, borsa endeksleri, değerli metaller, et ve tahıl benzeri zirai ürünler gibi gıda ürünlerinden oluşmaktadır.

Bunları açacak olursak; başlıca future ürünleri para birimleri, dövizler; altın, gümüş, bakır, platin, paladyum gibi kıymetli metal ve madenler; petrol, doğalgaz gibi çeşitli enerji emtiaları; buğday, kahve, pamuk, et gibi çeşitli zirai gıda emtiaları; dünyanın dev şirket hisseleri; dünyanın büyük borsalarındaki endeksler gibi çok çeşitli ürünlerden oluşmaktadır.

wr4t5y5y5yyyy5y

5.. Future Sözleşmelerinin Avantajları ve Dezavantajları

Futures sözleşmelerinin de diğer piyasalar ve yatırım ürünlerine göre avantajları ve dezavantajlı yönleri bulunmaktadır.

Future Avantajları; 

  • I. Yatırımcılar yatırım yaptıkları emtia yada herhangi bir piyasa ürününü, piyasanın olumsuz hareketlerinden, ve de ürünlerin fiyatını piyasa risklerinden koruyabilirler. (Daha efektif risk yönetimi vardır) (Risk minimizasyonu)
  • II. Future sözleşmelerin avantajlarından bir tanesi spekülasyonlardır. Yatırımcı, dayanak varlığının kendi istediği yöndeki piyasa fiyatı için spekülasyon yapabilir.
  • III. Future sözleşmelerinin karşılıklı maliyetleri düşüktür. Diğer bir deyişle win-win olasılığı yüksektir.
  • IV. Future piyasalarında yatırım yapabileceğiniz ürün seçenekleri oldukça fazladır. (Enerji, değerli maden ve metaller, borsa endeksleri, döviz, tarım ve gıda ürünleri..)

Future Dezavantajları;

  • Kaldıraçlı işlem piyasasının ortak sorunu olarak, yatırımcılar olarak, kaldıraçlı işlemler nedeniyle, yatırdığınız ilk teminat tutarlarından daha fazlasını kaybetme riskini taşırsınız.
  • Marj nedenli, kazançlarınızla aynı boyutlara varan kayıplar yaşayabilirsiniz.
  • Ve en kötüsü de riskten korunmak amacıyla karlı bir noktada tercih edilen futures sözleşmeleri, piyasada meydana gelebilecek çok daha karlı bir noktadan sizi mahrum bırakabilir. Çölde üzerinize yağmur yağacakken bu olmayıp, bir tas su ile yetinmiş olabilirsiniz.

we4t5y5y66u6u

6.. Futures İşlemleri Temel Terimler

Teminat

Teminat (marjin), yatırılan para olarak bakılabilir. Değişik zamanlarda, değişik tabirler için kullanılabilir. Yeri gelir hesabınızdaki paraya teminat denir, yeri gelir işlem için yatırdığınız paraya teminat denir, yeri gelir hesabınızda kalan paraya teminat denir. Bazı özel çeşitleri vardır. Başlangıç teminatı, serbest teminat, sürdürme teminatı vs. vs. vs.

Volatilite

Finansal piyasalarda özellikle “risk minimize etme yolunda kurulmuş” future piyasalarında, piyasalardaki telaşlılığı ve hareketliliği anlatan bir terimdir.

Volatilite, finansal piyasalarda belirli bir zaman aralığında belirli bir ürünün fiyatında hareketlilik (dalga değişkenliği) veya oynaklık yaşaması durumudur. Ürün fiyatındaki standart sapma oranı ile belirlenir.

Standart sapma yüksekse “ürünün volatilitesinin yüksekliğinden” ya da “ürünün volatil olduğundan” bahsedilir.

Kaldıraç

Kaldıraç Forex, VIOP, Future piyasaları gibi çeşitli piyasalarda açmak istediğiniz pozisyon büyüklüğünün çok daha azı tutarında teminat ile aynı pozisyonu açabilmenizi sağlayan işlemlerdir.

Bazen elinizle yapamayacağınız “badem kırma işlemini kıracakla”, “çivi çakma işlemini çekiçle”, “ağaç kesme işlemini baltayla” yaptığınız gibi normalde alım gücünüzün yetmediği ya da yettiği halde yüksek tutar yatırmak istemediğiniz işlemlerde çok daha düşük tutarla o işlemi yapabilmenize sağlayan işlemlere kaldıraçlı işlemler denir.

Futures Komisyoncuları 

Future komisyoncularına aracı kurumlar diyebiliriz. Futures kontrat satın almak ya da satmak isteyen yatırımcılar komisyoncu (broker) (aracı kurum) bünyesinde hesap açması gerekmektedir. Futures komisyoncuları müşterilerinden gerekli teminatları toplayıp, hesap durumlarını düzenler ve tüm işlem faaliyetlerini kayıtlar altına alır.

Prof. Dr. Özgür Demirtaş’ın bahsettiği “Devletin insanlarına karşı temelde bence 3 görevi vardır; Fakir bırakma, Beni güvende hissettir, Onaylama işlemlerini gerçekleştir” kısmındaki onaylama işlemlerini aracı kurumlar (komisyoncular, brokerlar) halleder. Tabi güvenilir, olması SPK (Devlet nezdinde) lisansının olması ve denetlenmesi de gerekmektedir.

 Takas Odaları (Clearing Houses)

Her vadeli işlem borsasında tüm piyasa işlemlerinin takastan geçtiği, bir kurum ya da takas odasına sahiptir. Futures işlemlerinde, bu takas odası dediğimiz şey günlük fiyat farklarının sonucu olarak ortaya çıkan kısa ve uzun pozisyonları günlük olarak dengeleyen kurumdur.

Marjlama Süreci (Margining Process)

Futures kontratlarında, piyasadaki alıcı ve satıcıların pozisyonlarının kur, faiz ve endeks değişimleri neticesinde takas odalarınca günlük olarak dengede tutulması vadeli işlem borsalarında temel özelliklerden biridir.

wrety5y5uu6u6u
Para para para

7.. Finansal Vadeli İşlem Sözleşmeleri (Financial Futures Contracts)

Mali Gelecek Sözleşmeleri olarak da açıklanabilecek olan Financial Future Contracts; kalite, miktar gibi belli niteliklere sahip bir mali aracın, sözleşme tarihinde anltaşmaya varılmış bir fiyat üzerinden, belirlenmiş bir gelecek tarihte teslimini (alım ya da satımını) hükme ve yükümlülüğe bağlayan anlaşmalardır.

Future işlemlerinin, herhangi ekonomi ya da hukuk gibi derslerde Financial Futures Contracts olarak anlatılmasıdır. Makalemizdeki konumuzla aynı anlama gelmektedir. “Futures nedir?” demek ile “finansal futures contracts nedir?” demek birbirini karşılar.

8.. Futures (Vadeli İşlemler) Piyasasına Dair Temel Sorular

Nasıl Bir Borsadır? Güvenilir Midir? Aracı kurumlara bağlı olmak şartıyla piyasa güvenilirdir. Aracı kurumda SPK lisansı aranmalıdır.

Ödeme ve Teslim İşlemleri Nerede/Ne Zaman Yapılır? Ödeme ve teslimler vade sonu tarihte (ifa tarihi) takas odalarında yapılır.

Vade Süresi? Vadeler standarttır.

Future Diğer Özellikler?

  • Standart büyüklüklerde düzenlenirler.
  • Borsa komisyoncuları (broker / aracı kurum) aracılığıyla işlem görürler.
  • Günlük dengeleme (settlement) yapılır.
  • Borsaya bir miktar marj (teminat tutarı) yatırılması gerekir.

Future piyasası ve vadeli işlemler piyasasına yönelik future nedir? Futures ne demek? Vadeli işlemler nasıl yapılır? Türev piyasalar nelerdir? Future ürünleri nelerdir? Futures işlemleri özellikleri nelerdir? Futures işlemleri nerede yapılır? future ne demek, futures nedir, futures ile amaçlanan şey nedir, futures yapmak ne demek, forward nedir, forward ve futures farkı ile karşılaştırılması, futures ticareti nedir  gibi temel sorular hakkında cevaplar vermeye çalıştık.

Future piyasasına dair merak ettikleriniz ya da katkılarınız için biliyorsunuz ki altta yorum kısmı var. Eklemek istediklerinizi yazabilir, sormak istediklerinizi sorabilirsiniz.

wrety5y5uu6u6u
FOREX GÜVENİLİR Mİ? YORUMLARINIZI BEKLEMEKTEYİZ! DÜŞÜNCESİNİ İLK YAZAN SİZ OLUN!

Sevdiklerinizle nice sağlıklı, mutlu, huzurlu ve bol kahkahalı bol kazançlı an’larınız olsun..

Sağlıcakla efendim..

Yorum yapın