Parite Nedir? Parite Hesaplama Nasıl Yapılır?

Parite Nedir? Nasıl Hesaplanır?

Parite ne demek? Forex piyasasının ve diğer borsaların en önemli merak konularından bir tanesi de paritenin ne olduğudur. Yeni başlayanlar için anlaşılması biraz zaman isteyen bu basit “parite nedir” konusu, ekonomi dünyasındaki herhangi biri için oldukça kıymetsiz gelebilir. Dövizde parite ne demek, dolar euro paritesi nedir, parite hesabı nasıl yapılır, eurusd paritesi nedir, nasıl hesaplanır, usdtry paritesi ne demek, euro dolar paritesi düşerse ne olur, yükselirse ne olur gibi  para piyasasında parite ve döviz çiftleri etrafında dönen sorularla karşılaşabilirler. Bu içerikte paritenin ne olduğunu ve parite hesaplama yönteminin nasıl yapıldığını izah ettik. Çayınızı, bardağınızı elinize alın ve okumanın keyfini çıkarın.

Parite konularına bu zamanlarda okuyucular, genelde artan kur seviyelerinden bir çıkış yolu arayanlar ya da artan bu kur seviyelerinin detaylarını merak edenler oluyor. Kur sebepli olma ihtimali çok yüksek. Şey mi dostum, yine yangınlar yine ben.. Ha bu arada bir de tıpta kadın doğum alanında kaç kez gebe kaldığını ve bunlardan kaçını doğurabildiğini anlatan gravida ve parite kavramları bulunur. Bu konuyu da anlatmayı çok isterdim ancak forex ve ekonomi şuanlık ön planımda..

Piyasalarda sık sık adı geçen, döviz paritesi, Euro dolar paritesi ne anlama gelir? Usdtry paritesi (Amerikan Doları/Türk Lirası parite), eurtry paritesi (Euro Türk Lirası paritesi), eurusd (Euro/Amerikan Doları paritesi), usdjpy (Amerikan Doları / Yen), gbpusd paritesi (Sterlin/Amerikan Doları paritesi), AUDUSD (Avustralya Doları/Amerikan Doları) gibi forex piyasalarında işlem görmekte olan ve işlem hacminin en yüksek olduğu pariteler nedir? Neyi anlatır? Paritenin yükselmesi ya da düşmesi ne manaya gelir? Hangi para birimi değersizleşmiştir?

tt5y5yy5y5y

Parite Nedir?

Parite denilen şey, ülke para birimlerinin birbirlerine oranını anlatan ifadedir. Döviz çifti olarak da kullanılır. İki ülkenin para birimlerinin değerlerini birbirlerine göre kıyaslarlar. Ortaya bir oran çıkar. Bu oran parite olarak bilinir. Ancak parite sizin “dolar kaç lira oldu?” dediğiniz rakamdır. Doların TL’ye karşı paritesini ifade eder. USDTRY paritesi dediğinizde, Amerikan Dolarının kaç Lira olduğunu sormuş olursunuz. Bir diğer deyişle döviz kurunu da ifade eder.

Örneğin USDTRY paritesi (bu makaleyi yazdığım tarihte) 12,24 olarak ifade ediliyorsa, 1 Amerikan Dolarının 12,24 Türk Lirasına denk geldiği anlatılır. Yani 1 dolar kaç Lira olmuş diye sorduğunuzda 12,24 Lira olarak cevap alabilirsiniz. Ya da “dolar kaç olmuş?”, “dolar kaç Lira?” ve “dolar ne kadar?” gibi sorularınızın yanıtı 12,24 Lira olarak verilecektir.

Peki bu pariteler neye göre değişir? Bu soru çok geniş çaplıdır. Ülkelerin ekonomik durumları ile doğrudan alakalıdır. Ekonomiye de politika, doğal afet, enflasyon gibi pek çok faktör etkili olmakta. Başlıca, ülke para birimlerine ait faiz oranları ve ülkelerin içerisinde bulundukları ekonomik koşullar pariteleri etkileyebilir. Mesela bu konunun en iyi açıklaması EURUSD (Euro Dolar Parite) paritesi örneğiyle verilebilir. Pariteye en çok verilen klasik örneklerden EURUSD paritesinin, Türkiye’nin dış ticaretindeki ihracat kısmının büyük oranda Euro bölgesine olması, ithalat kısmının ise büyük oranda Amerikan Doları bölgesinden olması önemini arttırmaktadır. Ve bu örnek hem pariteleri etkileyen faktörlere hem de paritenin kıymetine güzel bir yaklaşım sergiler.

“Parite ne demek?” diye arattığınızda çoğu sayfada “iki ülke parasının karşılıklı değeri” olarak karşınıza çıkacaktır. Parite çoğu zaman iki farklı para biriminin üçüncü bir para birimi cinsinden ifade edilmesinde de kullanılabilir. Mesela yukarıda verdiğimiz dış ticaret örneğinde, alımlarımız Amerikan doları, satımlarımız Euro cinsinden olmasına rağmen iş hesaplamaya geldiğinde, işin içine Türk Lirası da girer.

t5y56y6u6u

Parite Neye Göre Adlandırılır?

Parite içerisinde hangi ülkenin para biriminin olduğuna göre adlandırılır. Adlandırılması “ilk yazılan para birimi”, “son yazılan para birimi”, “paritesi” şeklinde sırasıyla birleştirilerek okunur. Mesela usdtry paritesinin açılımı “Amerikan doları Türk Lirası paritesi” olarak okunur. Kısa haliyle (yazıldığı gibi) de okunabilir.

Bazı durumlarda altının para birimi cinsinden değerini anlatmak için altın pariteleri de kullanılır. Yine diğer yatırım enstrümanlarında da değerleri konusunda parite işlem çiftleri oluşturulabilir. Ayrıca tahvil, bono, hisse senedi, menkul kıymet ve çeşitli emtialarda da, hatta yeri geldiğinde coin gibi kripto paralarda bile fiyatları birbirine eşitlemek amaçlı parite çiftleri oluşturulabilir.

t5y56y6u6u

Parite Nasıl Hesaplanır?

Yine bu konuda klasik ve en çok kullanılan örnek olan Eurusd paritesinden örnek sunalım. Euro:11,50 TL, Dolar: 10 TL ise Euro Dolar paritesi (11,50)/(10)=1,15 olacaktır. Bu şekilde hesap yaparsak usdtry paritesi de (10)/(11,50)=0,86 olacaktır.

Burada bir de alım satım meselesi var. Parite alım satım işlemleri nasıl hesaplanır; bu konuyu da aydınlatmak gerekiyor. Alım işlemlerinde long (uzun) pozisyon açılmış olduğunu önceki forex ve borsa yazılarımızda biliyorsunuz. Satış işlemlerinde ise kısa (short) pozisyon alınmış olur.

Örneğin, EURTRY paritesinde alım yapan bir yatırımcı long (uzun) pozisyon açmış olur. Burada Euro almıştır karşılığında ise Türk Lira’sı vermiştir. Ülkemizde parasını Euro’ya yatıranlar genelde bu şekildedir. Euro’nun TL karşısında değerleneceğini düşünmüş olmalı ki Euro almış. Eğer Euro satmış olsaydı EURTRY paritesinde short (kısa) pozisyon açmış olacaktı. Bu bir nevi, Euro bozduranlara benzer. Euro satıp karşılığında TL almış olurlar.

Forex’te çift yönlü işlem yapabilme özelliği sayesinde değer kaybeden enstrümanlardan da kazanç sağlayabilirsiniz. Yukarıda da anlattığımız gibi forex piyasasında işlem görmekte olan ve işlem hacminin en yüksek olduğu başlıca pariteler şu şekildedir; EURUSD, USDJPY, GBPUSD, AUDUSD ..

Türkiye’de ise genelde USDTRY ve EURTRY pariteleri ön plandadır.

t5y56y6u6u

Parite Özellikleri ve Bilgileri

Pariteler genelde iki farklı ülkenin para birimlerinin birbirlerine göre kıyaslanmasıdır. Bu iki para biriminin değerlerinin oranlanması “parite” şeklinde verilen döviz çifti kısaltmalarıyla gösterilir. Burada yapılan kısaltmaların ne manaya geldiğine de değinelim.

Bir parite çifti için, ilk sırada yazılan para birimine Baz Döviz (Base Currency) denir. Örneğin, USDTRY paritesinde Amerikan Doları bu paritedeki baz dövizi temsil eder.

Parite çiftinde, ikinci gelen, yani sağdaki (değişken) para birimine ise Karşıt Döviz (Counter Currency) denilir. Örneğin, USDTRY paritesinde Türk Lirası bu paritedeki karşıt dövizi temsil eder. Yine örneğin, EURUSD paritesindeki Amerikan Doları karşıt dövizi temsil eder.

Paritedeki bir tık daha önceliği olan para birimi baz döviz olarak verilen ilk paradır. İşlemler bu paranın değerine (artıp azalacağına) göre şekil alır. İkinci gelen para birimi ise (yani değişken para birimi) parite işlemlerindeki kar/zarar durumunun hesaplandığı para birimidir.

Mesela şöyle düşünün, Türk Lirası kullanıyorsunuz. Dolar üzerinden yapacağınız işlemler çok büyük ihtimalle USDTRY paritesinde olur. Doların artacağını düşünüyorsanız dolar almanız pek muhtemeldir. Dolar arttığında da bir seviyede dolar satarsınız ve paranızı tekrar TL’ye çevirirsiniz. Burada artıp azalacağını düşündüğünüz ve üzerinde işlem yaptığınız asıl birim Amerikan Doları’dır, baz dövizdir. Amerikan Dolarının değeri üzerindeki oynamalar, size kazanç fırsatı gibi gözükmüştür. Burada Türk Lirası ise ne kadar kazanç sağladığınızı hesapladığınız para birimidir. Yani USDTRY paritesinde karşıt döviz Türk Lirası’dır. Kazanç kayıp, Türk Lirası üzerinden hesaplanır.

Burada verilen örneklerde USDTRY paritesindeki fiyat hareketlerinin, doların değerinde meydana gelen artış azalıştan kaynaklandığı söylense de, dolar aynı kalıp, TL’nin değer kaybetme ve değer kazanma durumlarında da USDTRY paritesinde oynamalar olacağı unutulmamalıdır.

t5y56y6u6u

Parite Çeşitleri Nelerdir?

Bazı ekonomistlere göre parite, içerdiği döviz çiftlerine göre farklı isimlerle anılır. Bunlara parite çeşitleri denmekte.

Paritelerin içerdiği üç farklı döviz çiftine göre adları konulmuş parite çeşitlerinden majör, minör ve egzotik parite ne demek, bir de bu konuya musallat olalım. Gün yüzüne çıksın bakalım..

Majör Parite: Majör, büyük olan manasına gelmektedir. Burada bahsi geçen majör parite; dünyadaki 7 büyük para biriminin birbirleri ile oluşturduğu parite ve döviz çiftlerini anlatır. Bu 7 büyük para birimi Amerikan Doları (USD), Euro (EUR), İngiliz Sterlini (GBP), Avustralya Doları (AUD), Kanada Doları (CAD), İsviçre Frangı (CHF) ve de Japon Yeni (JPY) olarak sıralanabilir.

Minör Parite: Minör, küçük olan manasına gelmektedir. Yukarıda bahsedilen 7 büyük para birimi ile diğer para birimleri arasında yapılan döviz çiftlerine de minör parite denmektedir. Orta ve küçük düzeyde ekonomiye sahip ülkelerin piyasalarında minör pariteler de önemli yer kaplamaktadır.

Egzotik Parite: Yukarıda bahsini geçirdiğimiz 7 büyük para birimi dışında kalan para birimleri kendi arasında döviz çiftleri oluşturuyorsa, bu döviz çiftlerine egzotik parite adı verilmektedir. Genellikle yatırımcılar kendi ülkeleri ile kıyasladıkları ya da işlem yaptıkları, genellikle de komşu ülkelerin paralarıyla olan döviz çiftleri bu şekildedir.

t5y56y6u6u

Parite Fiyatları, Yorumları, Analizleri

Forex piyasasında parite işlemleri yaparken, aracı kurum seçiminin önemi ön plana çıkar. Forex aracı kurum seçerken nelere dikkat etmeniz gerektiği konusunda güvenliği ilk sıraya koymuştuk. Sonrasında ise işlem seçeneklerinin ve işlem hesaplarının özelliklerinin size uyup uymadığını araştırın demiştik.

En iyi forex şirketi diye net bir bilgi yoktur. Bir forex şirketi on milyon kişiye uyuyorsa bile, istediğiniz özellikler yoksa sizin için en iyi forex şirketi olmayabilir. Bundan dolayı araştırmalarınız iyi yapmalısınız. Forex şirketlerinde hesap özellikleri, işlem özellikleri, kullandıkları işlem platformu, spread oranları, kaldıraç oranları, komisyon ücretleri, işlem saatleri gibi pek çok dikkat etmeniz gereken konu bulunmaktadır.

Parite fiyatları ve yorumlarına dair piyasa analizleri de forex şirketlerinin bazılarında size destek amaçlı sunulabilir. Özellikle eğitim setlerinde bu tarz bilgilere rastlayacaksınızdır. Hem şirketinizde, hem de yorumları ve analizlerini doğru ve kendinize yakın bulduğunuz analistlerin takiplerini yapabilirsiniz. Başlangıçta kimseye aşırı güvenmemek gerek.

Parite fiyatlarını da kullandığınız aracı kurumların sistemlerinden takip edebilirsiniz. Tabi ki bu yazıdakiler yatırım tavsiyesi niteliğinde değildir. Herkesin tecrübesi kendine.

Parite nedir, ne demektir, parite hesaplama nasıl yapılır, özellikleri nelerdir, baz döviz ve karşıt döviz nedir, döviz çifti ne demek, parite çeşitleri nelerdir, eur usd paritesi nedir, dolar euro parite nedir, euro dolar parite nedir, parite fiyatları hakkında bilgileri nerden alabilirim konularında bildiklerimizi basit ve kolay anlaşılır bir yazıya dökmeye çalıştık.

Evet, keyifli bir yazı oldu. Umarım eğlenmişsinizdir.

Göz Atmak İsteyeceğiniz Yazılar;

 

Sevdiklerinizle nice sağlıklı, mutlu, huzurlu ve bol kahkahalı anlarınız olsun..

Sağlıcakla efendim..

Yorum yapın