S&P 500 Endeksi Nedir? Ne İşe Yarar?

S&P 500 Endeksi Nedir? Neyi Gösterir? Nasıl Yatırım Yapılır?

Amerikan borsalarına ve ekonomisine dair en temel bilgileri bize vermesiyle ün salmış olan S&P 500 endeksi nedir? SP 500 endeksi ne işe yarar, bize neyi anlatır, endeks şirket listesi, hisse senetleri hangileri, şirketler listeye neye göre seçilir, kim seçer, S&P 500 nasıl yatırım yapılır, hangi piyasalarda s&p 500 vadeli işlem yapılabilir gibi en temel konuları gün ışığına çıkardık. Size sadece S&P 500 neymiş, okuması kaldı yine.

35465y7557

Ekonominin gücünü belirtmek için tek bir finansal barometre kullanmanız gerekseydi, bu ne olurdu? İşte endeks kavramı ve içerikleri bu eksiği tamamlamak üzere oluşturulmuşladır.

Endeks, belirlenmiş bir zaman diliminde fiyat, maliyet, satış, üretim gibi çeşitli verilerin toplanarak işlem gören yatırım araçları ya da şirket hisselerinin bu özellikler bakımından gruplandırıldığı göstergelerdir. Yatırım araçlarının belirli gruplandırılmaları denebilir. Endeksler, geniş kapsamlı ABD hisse senetlerinin de en iyi göstergesi olarak bilinmektedirler. Dünya genelinde piyasalarda ise bilinen en önemli ve işlem hacmi en yüksek borsa endeksleri; Dow Jones 30, Nasdaq 100, S&P 500, FTSE 100, DAX 30 olarak örneklendirilebilir. Türkiye’de de genelde Borsa İstanbul Endeksleri bilinir; BIST 100, BIST 50, BIST 30 ve BIST Bankacılık..

ABD’nin ünlü borsalarından Dow Jones Industrial Avarage (Dow Jones 30), dünyanın en çok bilinen ve en çok kote edilen hisse senedi endeksi olarak kabul görmesine rağmen, genel ekonomiyi belirtmede yanıltıcı sonuçlar verebilecek kadar seçicidir. Yani çok az şirket barındırır içerisinde. Yalnızca 30 hisse senedinden oluşan Dow, ekonominin tamamı bir bütün olarak düşünüldüğünde, diğer birkaç endekse göre bu bütünü daha az temsil etmektedir. ABD’de ekonomiyi bütün olarak en iyi temsil eden en önemli endeks, ABD ekonomisinin günlük fiili sayısal göstergesi olan S&P 500’dür. S&P 500, finansal çevre için hayati önem taşımasıyla bilinir.

İşte dünya ve ABD için en önemli borsa endekslerinden olan bu SP 500 Borsa Endeksi nedir, ne işe yarar, özellikleri nelerdir, nasıl çalışır, s&p 500 endeksi hisse senetlerine nasıl yatırım yapılır, işlem saatleri nelerdir gibi detaylara yer verdiğimiz bir yazıyla SP500 Endeksi ne demek, aydınlatıyoruz..

  1. S&P 500 Endeksi Nedir?
  2. S&P 500 Endeksi Nasıl Çalışır? Hisseleri Hangileri? Şirket Listesi Nasıl Belirlenir?
  3. S&P 500 Endeksi Özellikleri
  4. S&P 500 Endeksi Nasıl Hesaplanır?
  5. SP 500 Endeks İşlem Örnekleri
  6. SP 500 Endeksi İşlem Saatleri
  7. S&P 500 Endeks Hisselerine Nasıl Yatırım Yapılır?
  8. Son Kısım

olarak 8 başlık altında yer vereceğimiz sp 500 endeksine dair merak edilen başlıca soruların cevapları sizlerle..

465yu6u66
sp 500 Index

1.. S&P 500 Endeksi Nedir?

Standart & Poor’s 500 ya da diğer adıyla S&P 500 Borsa Endeksi (SPX), Amerika’nın en büyük 500 şirketini içeren Amerikan borsa endeksini ifade eder. Halka açık en büyük şirketlerden oluşan S&P borsa endeksinin, merkezi New York/ABD olan uluslararası finansal bilgi şirketi olan Standard & Poor’s tarafından yapıldığı bilinmektedir. Amerikan hisse senedi piyasasının ya da stok piyasasının büyük bir bölümünü oluşturmaktadır.

Yani kısaca şöyle de anlatılabilir; Amerika piyasalarındaki borsa performanslarına göre en büyük 500 şirketini içeren borsa endeksi S&P 500 olarak adlandırılmıştır.

465yu6u66
sp 500 Index

2.. S&P 500 Nasıl Çalışır? S&P 500 Endeksindeki Şirketler Nasıl Belirlenir?

  • Biraz Tarih

Öncelikle, “S&P” terimi, Standard and Poor’s’un kısaltmasıdır. Standard and Poor’s tarihi, finansal analist olarak bilinen ve demiryolu şirketlerinin durumlarıyla da ilgilenen Henry Varnum Poor tarafından kurulan H.W. Poor Co şirketine dek dayanmaktadır. 1941’de Standard Statistics Şirketi’nin yayınlarıyla birleşmiştir. İsmi buradan gelmiştir. Devamında yer alan “500” ise, endeksi oluşturan hisse senedi sayısını ifade eder.

  • Şirket Seçimi & Listeye Şirket Eklenmesi

SP 500 Endeksi; NYSE, Nasdaq ya da CBOE gibi borsalarda işlem görmekte olan en büyük 500 şirketin (en büyük 500 şirket olmak zorunda değil) hisse senetlerini içerir. S&P 500’de Pazar payı yüksek olan en büyük şirketler arasında Apple, Amazon, Microsoft, Facebook, Berkshire Hathaway Inc. Class B, Alphabet gibi dev şirketler bulunmaktadır.

Peki S&P 500 Endeksi listelerinde yer alan bu şirketler nasıl belirlenir?

Komitenin aşırı içeriğini bilmiyorum ama, nasıl Oscar kazanan oyuncular bir jüri tarafından seçiliyorsa ya da nasıl yılın futbolcusu gibi adaylar küçüklü büyüklü bir jüri oyları neticesinde seçiliyorsa S&P 500’ün bileşenleri konumundaki şirketler de bir komite tarafından seçilmektedir. Bu seçimlerde şirketlerin SP 500 listelerine girebilmeleri için bazı özelliklere sahip olması gerekmektedir. Bu özellikleri şu şekilde kısaltabiliriz;

  • Belirli bir büyüklükteki piyasa değeri,
  • Piyasalardaki ticaretin yıllık değeri,
  • Önceki altı ayın her birinde, hisse senetlerinin en az çeyrek milyonu trade edilmeli,
  • Hisselerin çoğunluğu halkın elinde olmalı (şirketin hisselerinin en az %50si halka açık olmalı),
  • İlk halka arzını en az bir yıl önce gerçekleştirmiş olması,
  • Hisse fiyatı, hisse başına en az 1 dolar olması,
  • Şirkete ait sabit varlıkların ve gelirlerinin en az %50’si ABD’de bulunması,
  • En az dört ardışık pozitif kazanç çeyreğine sahip olması,

gibi, şirketlerin bazı kriterleri yerine getiriyor olması beklenmektedir.

Ayrıca Kasım 2021 rehberinde, bir şirketin S&P 500 endeksine dahil olabilmesi için gereken minimum piyasa değeri $13.1B (13.1 milyar dolar) olarak verilmiştir.

Yani burada değinilmek istenilen asıl nokta şirketin piyasa büyüklüğünün, S&P 500 listelerine girebilmesi için yeterli tek kriter olmadığı, başka özelliklerine de bakıldığıdır. Bazen çok daha büyük gişe yapmış filmler değil de bir diğeri ödül alabildiği gibi, bazen en fazla golü Messi atmışken Ballon D’or’u Ronaldo alabilmektedir.

Bu iş için oluşturulan bir komite, şirketlerin likiditesine, büyüklüğüne ve de endüstriyel seviyesine bakarak endeksin 500 şirketini belirler. Endeks yılın çeşitli çeyreklerinde (Mart, Haziran, Eylül, Aralık ayları) tekrar düzenlenerek denge sağlanmaktadır. S&P 500 endeksindeki şirketler genelde gayrimenkul yatırım ortaklıkları ve iş geliştirme şirketlerinden oluşmaktadır. Bu şirketlere ait hisse senetlerinin NY Menkul Kıymetler Borsası, Nasdaq, Yatırımcı Borsası ya da BATS Global Markets’ta listeleniyor olması beklenir. Şirketler tezgah üstü olamaz ya da borsa dışı piyasalarda listelenemez.

  • S&P 500’den Çıkarılan Şirketler & Hisseler

Bu kadar çok bileşen ve bu kadar katı kriterler aranması neticesinde S&P 500 endeksi dinamizm arz eder. Endeksin bileşenlerini (listedeki şirketleri) belirleyen S&P Global Inc’in yan kuruluşu olan S&P Dow Jones Endeks’in tembellere pek tahammülü yoktur. İşini iyi yapan, ve rakamları her daim daha da yukarı çeken şirketlere listede yer verirler.

Dış basında buna dair en iyi örnek olarak United States Steel Corp. (X) şirketi verilir. Bir dönem dünyanın en büyük şirketi olarak da gösterilen US Steel, 2013 yılı itibariyle 4 milyar dolarlık eşiğin altında kalması sonucu listeden çıkartılmış ve yerine inşaat agrega üreticisi olan Martin Marietta Materials Inc. (MLM) şirketi getirilmiştir.

Teknolojik anlamda usta şirketlerin bile S&P 500’ün gereksinimler listesini karşılaması beklenir. Buna da en iyi örnek olarak AMD şirketi verilmektedir. Advanced Micro Devices Inc. (AMD), küresel olarak zamanında en büyük ikinci mikro işlemci üreticisi olarak bilinmekteydi. Ancak 2013’te bu endeksten düştü. 2017’de tekrar eklendi. İşte bu gibi olaylar ise, piyasa değeri meselelerinden kaynaklanmakta.

465yu6u66
sp 500 Index

3.. S&P 500 Endeksi Özellikleri

Dünyada en çok işlem gören endeks kontratı olarak bilinen sp 500 endeksi, piyasadaki yatırımcıların Amerikan endeksinin yükselmesine ya da düşmesine yönelik alım satım işlemleri ile pozisyon alabildiği bir yatırım aracıdır. S&P 500 vadeli olarak yurtdışı piyasalarda alınıp satılabilir. Yurtdışı vadeli piyasaların işlem konuları arasında bulunan ve bu piyasalarda alınıp satılabilen bu endeks, forex piyasalarında da fark kontratları olarak geçen CFD adı altında kaldıraçlı işlemlerde kullanılabilir. Ancak burada bilinmesi gereken önemli bir detay, yurtdışı vadeli piyasaların aksine sp 500 endeks kontratlarının forex piyasalarında spot olarak işlem gördüğüdür. Herhangi bir vade sonu içermemesiyle yurtdışı vadeli piyasalardan biraz farklılık arz eder. Dolaylı olarak bir diğer ayrıntı ise, SP500 kontratı, forex piyasalarında spot işlemlerde kullanıldığından gecelik taşıma maliyetinin bulunmasıdır.

Biraz basitleştirirsek, S&P değişken ağırlıklı bir endeks olarak geçer. Bunun anlamı şirket piyasasının halka arz için mevcut hisse sayısına göre ayarlanması gerektiğidir. S&P’de işlem gören hisse senetleri sadece halka açık olanlardan oluşmaktadır. Halktan bir yatırımcı bu hisse senetlerinde alım satım yapabilmektedir.

S&P 500 endeksi, genel ABD piyasalarının ve de hisse senetlerinin en iyi göstergesi olarak görülmektedir. Bundan dolayı endeks önem arz eder ve de bu endeksin performansını takip amacıyla pek çok fon da tasarlanmıştır. Bu endeksin değeri hesaplanırken, listedeki her şirketin düzeltilmiş piyasa değerlerinin toplanması ve sonuçların bir bölen tarafından bölünmesi yöntemi uygulanır. Buradaki bölen, bir katsayı olarak düşünülebiliyor olsa da S&P’nin bu bölene dair tescili bulunmaktadır ve bu bilginin paylaşıldığı pek söylenemez.

  • Sp 500, büyük ABD şirketleri için gösterge endeksi konumundadır. Ekonomistler, yatırımcılar ve finans basını tarafından yakından takip edilir.
  • Endeks şu anda, halka açık bir piyasa değeri ağırlıklandırma yöntemi kullanılarak (bazı bilgiler paylaşılmasa da) belirlenen halka açık en büyük 505 ABD hisse senedinden oluşmaktadır (adında 500 geçse de listede sayı 500 olmayabiliyor). [Bazı kurucu şirketlerin birden fazla hisse senedi sınıfını içerdiğinden dolayı – Alphabet’s Class A (GOOGL) ve Class C (GOOG) gibi]
  • Bu da en büyük ve en değerli şirketlerin endekste en büyük ağırlığı taşıyacağı anlamına da gelir.
465yu6u66
sp 500 Index

4.. S&P 500 Endeksi Nasıl Hesaplanır?

Dünyada en çok işlem gören endeks kontratı bulunan sp 500 endeksi, dedik ki yatırımcıların Amerikan piyasa endekslerinin yükselmesine ya da düşmesine yönelik alım satım pozisyonları açabilmesine olanak sağlar. S&P 500, ABD hisse senedi piyasasının hareketi için bir barometre görevi gören bir ABD piyasa endeksi olarak bilinmektedir.

Endeks, 500 lider şirketi içerir ve de mevcut piyasa değerinin yaklaşık %80’ini kapsamaktadır. SP 500’ün değeri de, temel bileşenlerine bağlı olarak işlem günü boyunca sürekli değişmektedir.

S&P 500 Endeksi hesaplama yapılırken de piyasa değeri daha yüksek olan şirketlere daha yüksek bir yüzde dağılımı sağlayan “piyasa değeri ağırlıklandırma yöntemi” kullanılır. Şirketin piyasa değeri, tüm piyasa değerine oranlanarak S&P içerisindeki ağırlığı hesaplanır.

Formül;

*** Şirketin S&P 500 Endeksi Ağırlığı = (Şirket Piyasa Değeri) / (Tüm Piyasa Değerlerinin Toplamı) ***

Özelliklerde bahsettiğimiz gibi en büyük ve en değerli şirketler, endekste en büyük ağırlığı taşıyacaktır.

S&P 500’de yer alan her bir bileşenin (hisse senedinin ya da şirketin) ağırlığının hesaplanması, endeksin toplam piyasa değerinin toplanmasıyla başlar. Toplam piyasa değeri, bireysel şirketlerin tüm piyasa değerleri eklenerek hesaplanır. Sonrasında ise sıra bu endeksteki her bir şirketin ağırlığının hesaplanmasına gelir. Endeksteki her bir şirketin ağırlığı, şirketin piyasa değerinin, endeksteki toplam piyasa değerine bölünmesiyle (oranlanmasıyla) hesaplanmaktadır.

S&P 500 Endeksinin değeri, serbest dolaşımdaki piyasa kapitalizasyonu (piyasa değeri de diyebilirsiniz buna) ağırlıklı bir metodoloji kullanılarak hesaplanır;

  • Metodolojideki ilk adım endeksteki her bir bileşenin serbest dolaşımdaki piyasa kapitalizasyonu hesaplamakla başlar.
  • Herhangi bir şirketin piyasa değeri, mevcut hisse senedi fiyatının ya da piyasa değerinin, şirketin ödenmemiş hisseleriyle çarpılarak hesaplanır.

SP 500, halka açık piyasa değeri ağırlıklı olduğu için, piyasa değeri yalnızca piyasada aktif olarak bulunan hisseleri içerir.

Hesaplama zor gibi gözüküyor. Neyse ki, S&P 500 endeksine dair toplam piyasa değeri ve bireysel şirketlerin piyasa değeri, çeşitli finansal sitelerde sık sık yayınlanmaktadır. Bundan dolayı, SP yatırımcıları için hesaplama yapmak bir tık daha kolaylaşmıştır.

465yu6u66
sp 500 Index

5.. S&P 500 Endeksi Örnekleri

SP500 Endeksi örnekleri için klasik olarak iki tarzda örnek verilebilir. Bunlardan birincisi sp 500 endeksi nasıl hesaplandığıyla ilgilidir, ikincisi ise sp 500 endeksi alım satım pozisyonlarının nasıl yapıldığıyla ilgilidir.

  • SP 500 HESAPLAMA ÖRNEK

Örneğin, Apple, 2021 üçüncü çeyrek kazanç raporlarında 16,97 milyon hisse senedi bildirdi ve hisse senedi başına 147 $’lık bir piyasa değeri vardı. Bu piyasa fiyatı, şirkete 2,4 trilyon $’lık bir halka açık piyasa değeri sağlıyor.

  • >> İşlemin sonraki basamağında ise S&P 500’ün toplam piyasa sermayelerini (değerlerini) elde etmek için tüm kurucu hisse senetlerinin piyasa sermayeleri toplanır. Bulunan bu değer endeks hesaplamasında pay olarak kullanılır.
  • >> Bireysel piyasa ağırlıklarının hesaplanması, temel alınan hisse senetlerinin endeksi nasıl etkilediğinin bilgilerini verir. Bireysel piyasa ağırlıkları ise, bir şirketin endeksteki serbest dolaşım piyasa değerinin, endeksin toplam piyasa değerine bölünmesi sonucunda hesaplanır. 30 Haziran 2021 raporlarında SP 500’ün toplam piyasa değeri 36.3 trilyon dolar olarak verilmekteydi.
  • >> Tüm bu bilgiler neticesinde Apple şirketinin, S&P 500 endeksinin pazar ağırlığının yaklaşık %6,6’sını oluşturduğunu söyleyebiliriz.

SP 500 endeksinde genel olarak bir şirketin piyasa ağırlığı ne kadar büyükse, hisse senedi fiyatındaki her %1’lik değişikliğin endeks üzerindeki etkisi de o kadar yüksek olacağı söylenebilir.

  • SP 500 ALIM-SATIM ÖRNEK

Bir başka örnekte ise S&P 500 endeksi alım satım ve Amerikan piyasa endekslerinin yükselmesi ya da düşmesine yönelik pozisyon açabilme kısmını inceleyelim.

  • >> Piyasadaki bir yatırımcı 1:10 (1’e 10) kaldıraç oranı ile 1 lot SP 500 endeks kontratında alım yönünde (long pozisyon) işlem yapmak istediğini varsayalım.
  • >> SP 500 endeksinin fiyatının 4500 olduğunu varsayarsak, yatırımcının, başlangıç teminatı olarak hesabında 45.000 USD bulundurması lazımdır. Bunun nedeni, SP500 endeksinin kontrat çarpanının 100 olması ve bu yüzden yatırımcının aldığı pozisyon büyüklüğünün 450.000 USD olması dolayısıyla, 1:10 kaldıraç oranını da hesaba katınca 45.000 USD’lik başlangıç teminatının gerekliliğinin ortaya çıkmasıdır.
  • >> Yaptığı piyasa analizi sayesinde SP500 endeksinin yükseleceğini düşünen yatırımcı, 4500 seviyesinden 1 lot S&P 500 endeksi alış yaptığını ve de 4520 seviyesinden de bu pozisyonu kapattığını düşünürsek,
  • >> Klasik bir long pozisyon sonlandırma işlemi hesaplar gibi hesaplarsak, yatırımcı bu pozisyondan (4520-4500)x100 = 2.000 USD kar elde etmiş olur.

Sp 500 alım satım işlemlerinde endeks kontratlarının taşımanın gecelik olarak da bir maliyeti söz konusudur. Bu endekste açılan pozisyonun ertesi günlere taşınması halinde gün bazında artı veya eksi olarak taşıma maliyeti ödememiz gerekebilir.

465yu6u66
sp 500 Index

6.. S&P 500 İşlem Saatleri

SP 500 endeksi işlem saatleri aracı kurumdan aracı kuruma farklılık gösterebilmektedir.

  • S&P 500 Açılış saati genelde 01:00 ile 02:00 arasında değişmekte olup, (istisnalar hariç)
  • S&P 500 Kapanış saati ise genelde 23:00 ile 00:30 arasında değişmektedir. (istisnalar hariç)

Bazı kurumlarda ise Pazartesi açılıp Cuma kapanabilmektedir. (Gece yarıları belirli bir zaman diliminde ara vererek). Örneğin;

  • Pazartesi açılış saat 01:00’da olan bir aracı kurumda,
  • Gece yarıları 00:00 – 01:00 arasında ara zamano verilerek,
  • Cuma saat 23:45’te kapanış yapılabilmektedir.

Aracı kurumunuzun web sitesinden ya da aracı kurumunuzla doğrudan irtibata geçerek sp500 endeksi açılış kapanış saatlerini öğrenebilirsiniz.

465yu6u66
sp 500 Index

7.. S&P500 Hisselerine Nasıl Yatırım Yapılır?

S&P 500 endeksine maalesef direkt olarak yatırım yapma şansınız bulunmaz. Endeksin fonuyla S&P 500’e yatırım yapar gibi yatırım işlemleri yapabilirsiniz. SP 500 Endeksine nasıl yatırım yapılır sorusunun cevabı, yatırım fonu ve/veya borsa yatırım fonları (ETF’ler) aracılığıyla tek bir satın alma işlemi ile endeksteki tün hisse senetlerine yatırım yapma ya da hisse senetlerini satın alma yöntemlerinden geçer.

Artık anlamışsınızdır ki S&P 500, ABD ekonomisinin ne durumda olduğunu, büyüyecek mi yoksa değer mi kaybedecek bunu anlama adına ekonomik bir göstergedir. Söz konusu ABD ekonomisi olunca, Çin’e uygulanan ambargolardan, Afganistan’daki askerlerin durumuna, Hindistan’ın ekonomisine, ABD şirketlerinin performanslarına, başkanların söylemlerine ya da ülkedeki ihracatın büyüklüğüne kadar dış piyasa ve/veya iç piyasaya bağlı, sayılamayacak kadar çok sebepten etkilendiğini düşünebilirsiniz.

Ancak dünya genelinde bu endeksleri takip eden çok iyi yatırımcılar da bulunmaktadır. Bu tür yatırımcılar, ABD ekonomisinin büyüyüp büyümeyeceğini çok önceden tahmin edip piyasada buna yönelik pozisyonlar alabilirler.

ABD ekonomisinin büyüyeceğine ya da değerleneceğine inanan (ABD ekonomisine güvenen) bir yatırımcı hisse senedi alma yoluna gider.

sfery5uu5

 

8.. SP 500 Endeksi Son Kısım

SP 500 halka açık durumdaki 500 dev ABD şirketi hakkında bilgi vermektedir. Bu işletmelerin S&P 500 listelerine dahil olabilmeleri için bazı kriterleri karşılamaları beklenir. Bazı üretici şirketlere ait birden fazla birim olmasından dolayı SP 500 içerisinde 500 değil de 504-505 civarlarında şirket listelenir.

Ortaya çıkan söz konusu liste (S&P 500 endeksi), ABD ekonomisinin durumunu gözler önüne sermesiyle önem arz eder. Yatırımcılar, genel borsanın durumunu değerlendirmek için genelde SP 500’e dikkat verirler. Ancak sadece yatırımcılar değil, dünyadaki diğer devlet ya da yatırımcılar da S&P 500 verilerine önem gösterirler.

Endeks, Amerikan ekonomisini gözler önüne serer.

S&P 500 endeksi yatırım yapma kısmı için de yatırımcılar bu endekste listelenen hisse senetlerini satın alabilirler ya da S&P 500’e ait endeks fonlarına yatırım yapma yolunu tercih edebilirler.

S&P 500 Endeksi ne demek, ne işe yarar, ne hakkında bilgi verir, hangi şirket hisseleri bulunmaktadır, S&P 500 Vadeli nedir, sp500 endeks listesi şirketler nasıl belirlenir, sp 500 nasıl yatırım yapılır, işlem saatleri nelerdir, endeks düşerse ne olur, özellikleri nelerdir, nasıl çalışır gibi pek çok soruya cevap vermeye çalıştık. Hoş vakit geçirdiğimiz bir yazı oldu. Bilgileri aktarmaya çalıştık, biz de eksiklerimizi giderip unuttuklarımızı tazeledik. Umarım işinize yaramıştır.

Sevdiklerinizle nice sağlıklı, mutlu, huzurlu ve bol kahkahalı, bol kazançlı an’larınız olsun..

2022 de, en çok güldüğünüz ve en mutlu olduğunuz yıl olsun..

Sağlıcakla, sevgilerle efendim.. 

Yorum yapın