Yüksek Enflasyon Nedir? Nasıl Meydana Gelir? Ekonomiye Etkileri Nelerdir?

Yüksek Enflasyon Nedir? Enflasyon Neden Artar? Sonuçları Nelerdir?

Yüksek Enflasyon Nedir? Türkiye ekonomisinde 2021 yılı sonlarına yaklaşırken dillerde dolanan başlıca kelime enflasyon. Enflasyonun nasıl oluştuğunu, yüksek enflasyonun ne olduğunu bilenler elbette var lakin konuya hakim olmayan da pek çok kişi mevcut. Yüksek enflasyon ne demek? Enflasyon Neden Artar? Yüksek enflasyonun sonuçları ve etkileri nelerdir? Ekonomiye nasıl etki eder? Vatandaş yüksek enflasyondan nasıl etkilenir? Bu sorulara ışık olacak bir metin ile karşınızdayız..

Enflasyon, mal ve hizmet fiyatlarının artmasıdır. Aynı parayla sepetinize aldığınız ürünler azalmaya başladığında enflasyon da etkisini hissettirecek kadar yükselmiş demektir. Her ülkenin aşağı yukarı bir enflasyon değeri olur. Sadece belli başlı ülkelerde olacak diye bir şey yoktur. Enflasyon düşük ya da yüksek illaki karşımıza çıkar. Çok çok nadir Japonya gibi bazı ülkelerde negatif seviyelerde seyredebilir.

wrry6y6u77ıı8ı

Enflasyonun Artması

Düşük enflasyon çoğu durumda kabul edilebilir, hatta farkına bile vardırtmazken, yüksek enflasyon halkı mutsuz edebilir. Her milletin kendine has değerleri vardır, ancak iş eve ekmek/aş götürememeye gelince çoluk çocuğun aç kalmaması daha ön plana çıkar ve değerler biraz ikinci planda kalır. Yüksek enflasyon bundan dolayı halkta mutsuzluklara yol açar.

Enflasyonun artması, bir malın ya da hizmetin fiyatında, bir önceki döneme göre daha yüksek oranda artış olmasıdır. Yani enflasyonun artması demek, “zaten bir enflasyon vardı ve bu enflasyon yükseldi” manasına gelir.

Enflasyonun tanımı, aldığınız ürünlerin fiyatının her sene ufak ufak artması olarak yapabiliriz. Sadece bir ürün grubu ya da sadece tek seferlik değil, her ürün ve her hizmette sürekli hale gelmiş bir artışın olması enflasyonu anlatır.

Enflasyonun artması ise, geçen sene %5 artış göstermiş bir ürünün fiyatının bu sene %15 artış göstermesidir. Bu şekilde örneklendirilebilir. Ve bu artış, alım gücünde git gide azalmalara yol açarsa ve vatandaşın sepetini boşaltmaya başlarsa tedirgin edici duruma gelir. İşte yüksek enflasyon bu nedenle önemlidir. Tehlikelidir.

Enflasyonun, nedenlerine göre ve fiyatlardaki artış oranlarına göre şekillenmiş türleri vardır. Enflasyon türleri arasında fiyatlardaki artış oranına göre; ılımlı enflasyon (sürünen enflasyon), yüksek enflasyon (dörtnala enflasyon) ve hiperenflasyon olmak üzere üç çeşit enflasyon bulunmaktadır.

Bunlardan yüksek enflasyon ne demek bu yazımızda onu inceleyeceğiz.

 

Yüksek Enflasyon Nedir? Dört Nala Enflasyon Ne Demek?

Enflasyon türleri nedenlerine göre; talep enflasyonu, maliyet enflasyonu ve yapısal enflasyon olarak üçe ayrılırken; fiyatlardaki artış oranlarına göre ise; ılımlı enflasyon (sürünen enflasyon), yüksek enflasyon (dört nala enflasyon) ve hiperenflasyon olmak üzere yine üçe ayrılır.

Ilımlı enflasyonda fiyatlardaki artışlar çok düşük seviyede seyreden ve beklenen enflasyon düzeylerinin altında kaldığı bir enflasyon mevcuttur.

Yüksek enflasyonda (dört nala enflasyonda) ise, ürün ve hizmet alımında ciddi düşüşlere yol açan ve paranın değerinin oldukça azaldığı, ekonomiyi zarar uğratan, piyasaların işleyişini bozan, gelecek hakkında belirsizlik ve kaygı yaratan, paranın değerini ve tasarruf aracı olma özelliklerini düşüren yüksek oranlarda bir enflasyon mevcuttur. Yüksek enflasyonda ürün ve hizmetlerdeki aylık fiyat artışları %15’e kadar çıkabilir. Yükseldikçe ülkedeki üretim bozulmaya ve kalitesizleşmeye başlar.

Hiper enflasyon denilen olayda ise, paranın bütün fonksiyonlarını kaybettiği, yıllık bazda %1000’i aşan, aylık bazda %50’leri aşan çok yüksek oranlı enflasyon tipi vardır. Burada ulusal para öylesine kıymetsizleşmiştir ki, piyasa işlemleri ulusal parayla değil döviz üzerinden yapılır.

Enflasyon Çeşitleri Nelerdir?

Yukarıda söylediklerimizi bir başlık altında özetlemek gerekirse iki çeşit enflasyon sınıflaması vardır.

Nedenlerine göre enflasyon türleri;

  • Talep enflasyonu
  • Maliyet enflasyonu
  • Yapısal enflasyon

Fiyatlardaki artış oranlarına göre enflasyon türleri;

  • Ilımlı (sürünen) enflasyon
  • Yüksek (Dört Nala) Enflasyon
  • HiperEnflasyon

Olarak iki başlık altında enflasyon çeşitlerini sınıflandırabiliriz.

wr4t4t4tt4t

Enflasyon Neden Artar?

Enflasyonun neden artar sorusunun en bilindik yanıtı arz-talep dengesinde meydana gelen bozulmalardır. Ancak bu sorunun tam yanıtı zaten yukarıda belirttiğimiz “nedenlerine göre enflasyon türleri” kısmıdır.

Hatırlarsanız enflasyon nedir yazımızda dondurma örneği vermiştik. Enflasyon, bir dondurmaya geçen sene 6 lira verirken, aynı dondurmaya bu sene 8 lira veriyor olmaktı. Bir dondurma alırken, dondurma aynı dondurma olmasına rağmen hem önceki senelerde hem de bu sene meydana gelen bu fiyat artışının nedeni enflasyondur. Tabi sadece dondurma fiyatı artıyorsa ya da bir kereliğe mahsus bu şekilde bir artış söz konusuysa bunu enflasyon olarak görmemek gerekir. Ancak piyasalarda gerek dondurma gerek diğer ürünler olsun, mal ve hizmetlerde meydana gelen sürekli fiyat artışı enflasyon olarak tanımlanır.

Yukarıda bahsettiğimiz dondurmanın fiyat artışında temelde iki neden etkilidir. Ya dondurmanın maliyeti (üretim, hammadde maliyeti) artmıştır, ya da dondurmaya talep artmıştır. Yani sütün ya da şekerin fiyatı artarsa dondurmanın fiyatının atması da normaldir. Çünkü üretim maliyeti artmıştır. Talep artışından meydana gelen enflasyon ise, mal ve hizmetlere olan talebin, üretimdeki miktardan daha fazla olması sonucu fiyatlara gelen artış etkilidir. Üretim miktarı sınırlıyken meydana gelen bu talep artışı ürünün fiyatının artmasına neden olur. Çünkü üretici ya da aracı, nasıl olsa alacak çok insan var deyip ürünün fiyatını yükseltir. Madem herkese yetecek kadar üretemiyoruz, sadece yeterli parası olan alsın der ve fiyatlarda artış yoluna gider. Bu bahsettiğimiz iki olay maliyet enflasyonu ve talep enflasyonudur.

Maliyet enflasyonu ve talep enflasyonunda abartılı rakamlar boy göstermeye başlarsa enflasyon artışı meydana gelir.

Bir de yapısal enflasyon vardır. Gelişmekte olan ülkelerin piyasalarında eksik rekabet hakim olabilir. Burada işlev gören şirket ve firmaların kar marjlarının yüksek olması ya da bundan bağımsız olarak arzın talebe cevap vermesinde gecikme olması gibi değişik durumlar yapısal enflasyonu meydana getirecektir.

İşte enflasyon artışının sebebi bu üç durumdan kaynaklanmaktadır. Ancak, bu üç temel olayı etkileyen çeşitli ekonomik, sosyokültürel, politik, savaş, doğal afet, Covid-19 benzeri pandemi gibi etmenler enflasyon artışının günümüzde en fazla görülen sebepleri arasına girmiştir.

Okuyabileceğiniz İçerikler;

4ty5yu6u7u6u6

Enflasyon Artışının Sonuçları ve Etkileri Nelerdir?

Enflasyonla ilgili her yazımızda belirttiğimiz gibi kontrol altına olmayan ya da yüksek olan enflasyonlar ekonomiye ve halka ciddi zararlar verir. Bu durum yaşayanlara pek çok iç karartıcı ve olumsuz etki bırakır.

Yüksek enflasyon paranın satın alma gücünü azaltacaktır. Ulusal para değersizleşecektir. Cebinizdeki parayla satın alabildikleriniz git gide azalır. Ayrıca yüksek enflasyon, ulusal paranıza olan güveni de azaltacaktır. Paranın Exchange ve değer biriktirme işlevi ortadan kalkar. Döviz ve gayrimenkul yatırımlarında artışlar meydana gelir. Ayrıca yüksek enflasyon belirsizliğe de sürükler. İnsanların geleceğe yönelik umutlarında azalmalar görülür.

Yüksek enflasyon, kişilerin uzun vadede plan yapamamasına, önünü görememesine neden olacaktır. Fiyatları ve pazarı takip etmek zorlaşır. Ev hanesi giderlerini doğru hesaplayamaz bir süre sonra. Belirsizlik derinleşir.

Fiyatları beğenmeyen tüketiciler harcama yapma konusunda çekimser davranırken, ürünleri alınmayan üreticiler ise yeni yatırımlar yapma konusunda çekimser davranır, isteksiz olur. Bu da üretimi ya durma noktasına doğru götürür, kepenk kapattırır, ya da daha kalitesiz ürünler üretilmeye başlanır. Ekonomik büyüme derinden etkilenmeye başlar.

Yüksek enflasyon nedeniyle, gelir düzeyi sabit ya da orta/düşük olan kesimin alım gücü giderek azalır, yüksek enflasyon zenginlerin bir kısmının ise zenginliklerini katlamalarıyla ilerler. Böylece zengin ve fakir arasındaki uçurum derinleşir, orta kesim azalır.

Bundan dolayı enflasyonun düşük ve istikrarlı olması en istenilen durumdur.

Yüksek enflasyon nedir? Enflasyon Neden Artar? Yüksek enflasyonun sonuçları ve  etkileri nelerdir? Ekonomiye nasıl etki eder? Vatandaş yüksek enflasyondan nasıl etkilenir? Yüksek enflasyona dair başlıca soruların cevaplarıyla karşınızdaydık.

Göz Atmak İsteyeceğiniz Bazı Yazılarımız Şu Şekilde;

Biz yazarken oldukça hoş vakit geçirdik, enflasyon konusu içimizi karartsa da hayatımız tek bahar gören bir çiçek misali akıp gidiyor. Değerini bilmek, baharı tüm güzellikleriyle yaşamak gerek.

Sevdiklerinizle nice sağlıklı, mutlu, huzurlu ve bol kahkahalı an’larınız olsun..

Sağlıcakla efendim..

Yorum yapın